Jul 29, 2011

“Leilung pian hmaa talh tawh Beramno” tih hi enge a awmzia??

He thu kan hriat lar em em mai (Leilung pian hmaa talh tawh Beramno) hi a awmze hrilhfiahna ka ngaihthlak fo tawh ah hian chhanna ka rilru hmin zo hi ka la hre hauh lo maia, amaherawh chu ngaihtuahna chu min siam belh ve nual tho bawk a. A hmasa in ka ziak in chhiar aṭanga ka sawi dan aia chiang zawka hria kan awm chuan min hrilhfiah thei ula ka lawm khawp ang. Kohhran upa te, pastor te leh thuhriltu ten helai chang an sawi dan(interpret) ka hriatchhun pawh hi pawm har ka tiin Satanism te rilru ti lawm tawk lek ni hian ka hre thin a, Ruatlawk Theology ang maia sawi hi a tam avangin pawm har ka ti thin.

“Beramno (Lal Isua) kha he khawvel pian hma reng a Kross a thi tur a ruahhman diam a ni” tih ang zawnga an sawi phei hi chuan inhnialna a ti tam hle a ni. Isua kha Kross a boral tur a Pathian ruatlawk anga kan ngai a nih chuan Evi leh Adama bawhchhiatnaa hma la tu pawh kha Setana nilovin Pathian ruahmanna thlen dik na tura an chunga Pathian thil tumsa thleng reng a ni tih angzawng pawhin a lak theih a ni. Chuti anih chuan Pathian chu ama hriatsa leh ruahmansa ah a thinrim vel ta mai mai ang pawhin a ngaih theih hial awm e, Kross a thi tura buatsaih lawk anga kan ngaih dawn chuan bawhchhiat kha’n hma a hruai a ngai ngei dawn a ni.

Hetiang anga ngaihdan siam hian Satanism zinga Theistic ho ngaihdan, “Pathian pakhat chauh a awm lova, Pathian dang tam tak an awm ve bawk a, chung zing ah chuan Jehova hi ama hma a sial bik(selfish) hle a ni. Mihring hmangaih ang taka lang si in a power show tumna hi a ngaipawimawh ber a, chu chu Setana hian a dodal a ni” tih an sawi te pawh hi a sawh nghet sauh thei bawk in ka hria.
Della’s round house theory pawm tu (Satanism) chuan Pathian hi an ngai rilru chhe hle a, Setana zia Bible a kan hmuh zawng zawng te hi Pathianin ama ruahmansa thlen dik na tur kawnga a chhe lam apiang ah hian a mawhpuh mai mai ni te in an ngai a. Mihring chunga tlatlum tur hian ama ruahmanna in min hrema, a chhia apiang ah setana a puh let a, min hmangaih a ni tih lantirna turin sual ah te min tluk tir a chutah chuan min chhanchhuaka a chhe lam kha setana tih ah a puh leh ta thin angin an ngai a ni.

Khang setana a puh na te kha thleng lose a hnu lama a ropuina lan chhuahna te hi a thleng dawn der si lova, setana hi rilru chhe takin a puh let zawk a ni. Hetiang angzawng hian Satanism ho in Pathian hi mihring chunga nunrawng angin an ngai a ni. Setana chanchin Bible a inziak hi a dik lo hle a, hetiang khawp hian setana hi a mawl lovang tih hi an pawm dan pawh a ni. Ruatlawk Theology kan pawm dawn chuan hei hi hnial vak ngaihna a awm hauh lo nia.

Bible a kan hmuh angin “Chutih hun lai chuan, a hnu deuhvah pawh leiah hian Nefil-ho(van mite) an awm a. Chung chu Pathian faten mihring fate nupuia an neiha an thlah takte an ni. Chung mite chu hmanlai mi hratkhawkheng, mi hmingthang tak tak an ni.” (Gen 6:4) He Bible chang atang hian Pathian pakhat chauh awmlova ngaihna lian tak anneia, Nephilim race hi mihring aia kum million tam taka advanced, mahni genes leh chromosomes alter thei, „aging process titawp thei khawpa technology sang, kum upa theilo tura insiam tawh, thi theilo, thiltihtheihna mak tak te develop vek tawh niin an sawi a. Anni hi pathian dang (Jehova nilo) thlah te ah chuan an ngai bawk a ni.
Awle, keima lama thlir dan atangin, kan Pathian (Jehova) hnuai ah hian thiltih theihna hrang hrang neiin vantirhkoh te hi an awm a, rorel dan leh power in anglo tak tak te an ni. Lucifer, Mikael, Uriel, Gabriel, etc. heng te hian thuneihna leh rorelna in anglo vek an nei a an zinga helna chawkchhuak tu chu Lucifera a ni. Pathianin a hnuaia thiamna, thiltihtheihna leh dinhmun in anglo tak tak a siam ang bawk hian amah pawh mipakhat niin rorelna pathum ah a insem darh a, pa leh fapa leh thlarau thianghlim (Trinity) kan tih chu a ni.

Pathianin a thilsiam chi hrang hrang chungah chuan roreltu mi chi hrang hrang a dah a, fapa (Beramno, Isua) kan tih a chu mihring a din hma reng a an chunga rorel tur a leilung pian hmaa a dah (sacrifice) chu a ni. An tluk leh bawhchhiata mawhphur tur a alo ruat anih angin “Leilung pian hmaa talh tawh Beramno” tih a lo ni ta a, heta talh tawh tih hian Kross kan tinzawn tir nghal a chu chuan Kross a khen beh tur a ruatlawk angin min thlir tir ta a, Kross a khen beh tur chuan mihring in a bawhchhiat phawt angaih avangin bawhchhiatna chu a ruahman lawk a ang ta viau zel a ni. Talh tawh tih hian Kross kan tinzawn tir chuan Satanism ho ngaihdan khi a pawm theih dawn dawnin a lang a ama ruahman hlawhtlin nan setana a hmang ta vel mai mai a ni tih ang zawng pawhin a lak theih dawn a ni.

Nefil-ho chu an awm ngei a ni tih Bible atangin kan chiang ta a, chuti a nih chuan tute nge ni ang? Satanism ho chuan van indonaa Jehova duhlo pawl zinga hotu pathian pakhat fa te an ni in an sawia. Hmun hnih ah inthen darh in Pathianin a tlawm ta niin an ngai bawk. A enga pawh chu nise kan hriatthiam ve phak hauhlo in nihna leh dinhmun hrang hrang chang te thlarau khawvel ah hian an awm ngei chuan a rinawm a, chung zinga Beramno (fapa) chu mihringte chunga rorel tur leh mawh phur tur a ruat a nih chu.
Chu ruatsa (talhtawh) anihna chuan Kross a kawk kher lova mawhphurhna hlan anih thu a rawn puang chauh zawk a Rorel hun thleng pawh a kan aia ding tur, mawhphur tu tur chu ala ni zel dawn a ni. Kross ah khan a mawhphurhna zawng zawng a hlen lova Pa hmaah min la sawi pui angai dawn a, thiam kan chan chuan a ro pawh kan luah zel turin kan tan talh tawh Beramno, vana kan chen pui tur leh Pathian rorelna hrang hrang chang tu (Gabriela, Mikaela, etc.) te ang a kan tel ve na tur chu Isua chu a ni tihna a ni.

Pathian hi mihring chunga thleng tur engkim hre sa a kan ngai dawn anih chuan a hriatsa ah a thinur in a lungngai thin tihna a ni dawn a (Satanism ngaihdan ang khian Setana puhnan a ti der tihna te pawh a ang dawn a ni). Israel fa te chunga Sinai tlang a a thinur na te pawh kha a hre sa dawn tihna ni a. Tihhlum vek chak khawp a a inchhir thu Mosia hnena a sawi te, tin, mihring a siam avanga a inchhir thu Nova hun laia a sawi te kan hre bawk a, chuvangin Pathian hian thil engkim hi a ruahman lawk vek lo a angaihdan anglo in thil a kal thin a ni tih kan pawm a ngai.

Kan duhthlanna in van pawh a nghawr danglam theih tur chanvo hi min siam ve a ni. Chuta kan van rorelna ho tu atana talh tawh chu Beramno hi a ni. Heta talhtawh tih hian Kross a tlanna a en tir  lova, kan tana ruat sawina a ni.

Jun 6, 2011

Indian Air Force(IAF) Pilot ni tum te tan

UPSC kal tlang lo hian Graduate degree nei 10+2 a Physics leh Maths la tan Pilot a nih theih a. IAF ah hian Branch pathum a awm a, Flying branch, Technical branch leh Ground duty branch te anni a. Tunah chuan heng a exam tura zirnaa thiam tur tul Qualification lam kan chhui dawn lova, Service Selection Board(SSB) hmachhawn dan bik chauh kan sawi dawn a ni. 10+2 (Maths,Physics) tan chuan NDA Exam kha a luh dan awmchhun a ni maia, Graduate chin tan Eligibility hre chiang duh chuan hetah hian page 1 lek in a awm http://www.careerairforce.nic.in/career_opp/grad_fly_branch.html

SSB exam dan hi guideline tam tak lei tur in a awm a, a detail tha tam tak awm mahse a hmachhawn dan ang diak diak hian a in ziak lem loh avangin keima experience, ka lo tihsual/tlak tawhna tang hian a chhawr duh tan ka hriat ang ang in kan sawi ve ang e.

UPSC in kum tin a buatsaih thin 10+2 tan NDA leh Graduate chin tan CDSE a awm bakah hian IAF in Short Service Commission(SSC) turin Graduate chin tan a buatsaih ve thin a, hengte a preliminary exam through tawh te tan SSB hmachhawn dan erawh a in ang deuh vek in ka ring. Preliminary exam dan hi a in anglo hlawm a, SSC ah chuan a awl deuh ang ka ring. SSC Prelim. exam dan chu General Science, GK leh Picture Perception Test vawi khat kan nei a chuta tling chu SSB hmachhawn tura koh anni. SSB center hrang hrang a awm a Varanasi Air Force Base ah SSB hmachhawn turin North East region ho chu tirh an ni deuh ber thin.


SSB ah hian Exam hi stage hrang hrang a awm a, a nikhat na chu Flying Branch atan chuan Pilot ni tura exam ngai bik Pilot Aptitude Battery Test(PABT) hmachhawn a ngaia, theory leh practical a ni a hei hi mi tam tak chuan exam stage dang aiin an huphurh ber thin a ni.

PABT: Hemi exam dan hi hnamdang zingah pawh hre chiang lo an tam ve thei hle a ni. Exam kan neih a min treat dan chu, a hmasa ber in instructor in thlawhna basic instrument, cockpit a awm thin chi hrang hrang paruk vel lai, Speedometers, Compass, Altimeter, Attitude indicator etc. min hmuh tir a.  Heta mi nen hian a in ang chiah chiah lo nangin hetiang ang ho hi a ni http://wiki.x-plane.com/w/images/b/b6/Standard_six_instruments_from_Cessna_172.png .

1) Speedometer 2) attitude indicator 3) altimeter 4) turn condition 5) directional gyro 6) vertical speed indicator.
A least count leh a reading zawng zawng instruction detail taka min pek hnu ah paper exam tur questions 30, minute 15 a chhan zawh tur min pe a. Question kalphung chu, Instrument min hrilh 6 te lem kha a reading in ang lo vek in a lem draw hrang hrang Question 30 multiple choice a chhan tur in a awm a ni. Question pakhatah instrument lem paruk zel a in draw a nih chu.

Chumi hnu ah thlawhna lem simple taka draw a pawnlam lan dan chauh min entir leh a. Thlawhna hi bung hrang hranga thenin, a lu hmawr chu 'nose', a mei chu 'tail', a thla hmawr chu 'right/left wing tip', a hnuai chu 'belly', a chung chu 'top' chutiang zel chuan bung hrangah a then a, compass leh radar point level nen a dah dunin thlawhna lem a lan dan ang zel chuan engtinnge a thlawh tih hriat tur a ni. Hei chu tlemin a awl deuh a Question 60 multiple choice in a lem condition kha tick leh tur a ni. Question pakhatah Compass leh Attitude indicator leh thlawhna lem pakhat zel a awm.

Chumi hnu ah chuan Practical lam ve thung a ni a, computer hmaah thu in thlawhna seat anga siam foot pedals, joystick, head gear leh vei lama chelh tur stick pakhat a awm bawk a. Computer screen ah chuan Concentric square a awm a, square pawnah green spot a awm bawk a, chu spot chu square chhung te zawk lai taka dah reng tum tur chu a ni a. Spot control dan chu, Foot pedal ding lam ka'n rah chuan ding lamah, vei lam ka rah chuan vei lamah, Joystick ka pull chuan chung lamah, ka push chuan hnuai lamah, chu chu a control dan chu a ni a.
Examinar pa 4 vel an awm a, computer hmaah an thu vek a pakhatin ka spot control chu a pawnah lo dah zel a tum a, pakhat in ka head gear vuah atang chuan bip sound min rawn pe a chu chu second 3 chhung a ri a, a rik zawh hma ngei a joystick chhip a button awm chuan hmeh hlum hman tur a ni, sec. 2 chhunga ka hmeh hman chuan maximum score zel a ni. Pakhat in screen ah vek chuan light, red leh yellow hi a rawn ti eng zauh zauh bawk a, a red a en chuan ka kut veilama ka chelh stick kha hmalamah ka push vak anga light chu a tih thih zel tur a ni, yellow a eng chuan pull leh thung tur a ni. Heng zawng zawng hi a rual in rilru chiai miahloa kan control theih angaia, thluak fim tan lo chuan buai phili a awl khawp mai. Ke pahnih leh kut pahnih bakah sound rang lutuk leh light eng control a ngaia a hautak ve duh hle a ni, minute 20 chhung vel exam ni ta in ka hria.

Chumi zawh ah chuan Velocity control kan ti maia, computer hmaah thu lehin joystick chauh ka'n vuan tawh a, single spot control tawhlo in screen ah chuan spot tam tak a rawn sur kawi thla nguah nguaha, chu chu joystick chunga button hmangin a zawnah zel ka'n lo hmeh hlum zel tur a ni, hmeh tam khan mark score a sang leh a ni. Joystick pawh vertical chauh ni tawhlo in horizontal in a control theih tawh a ni, minute 10 vel exam a ni.

Hei hi PABT exam dan kalphung tlangpui chu a ni a, vawikhat tlin tawhloh chuan damchhungin IAF ah pilot a nih theih tawhloh a ni. Tin, vawikhat tlin tawh chuan exam dang fail mah ila a kumleh ah exam nawn a ngai tawhlo a ni. Hei hi ka pass ve ngei tawh a ni :)
Pilot bik ah hian branch pathum an awm leh a, jet, helicopter leh transport branch te an ni. SSC a lut te chu service a rei loh avangin transport hi an thlang deuh ber, an service over hnua commercial pilot lama kal an duh thin vang a ni ber awm e.

Ni hnihna:-
Intelligent Test: Hei hi chu inbuatsaih dan tur lehkhabu tha tam tak a awm a, a in zir lawk theih viau a ni. Question kalphung thenkhat chu, entirnan: circle, square, triangle, circle, a dawt leh ah enge awm ang? (Ans:square) tih te, JAPAN code chu LCRCP ni ta se INDIA code enge ni ve ang? (Ans:KPFKC) tih te anni a, question tamna kha a har na chu a ni deuh ber.

Psychology Test: Hei hi ni hnihna vek chawhnu lama neih a ni a, in buatsaih lawk theih vak a nilo, a kalphung chu a tla chawpa ngaihdan siam a ni deuh ber. Chhawng hnih a awm a, pakhat chu question chhan tur a ni a, pakhat chu picture perception a ni.

(a) Q&A:Question chhan tur hi a tam hle a chhan tur zat bi tuk a awm lova, mahni duh dana chhan tur a ni bawk a ni. Mahse fimkhur a ngaihna chu hei hi kan performance an enna tur ber pakhat a nia. Question kalphung chu entirnan: Thingtlang khuaah in cheng a i chhungte zin bo hlanin i nau nen chauh in awm a, a ni ch khawsik in a naa, i awmna atanga Hospital hnai ber km 5 a hla a ni a, engtinnge i nau chu i bawihsawm ang? tih ang chi te anni. Detail in a in ziak vek lo a mahni rilru a awm ang ang a chhan mai tur a ni, kan decision en tumna a ni ber a kan theihloh tur ang chi ah in lak hero vak loh a tha. Kan thianpa pawh a tlak chhan ber ni a a hriat chu Psychology test a a positive lutuk vang ni ber in a hria. Question hi 200 vel lai a awm avangin thui lutuka chhan a tha lo bawk.

(b) Picture perception: Hemi hi a chunga mi zawh ah khian kan tih zawm nghala, projector hmangin picture colour lo min en tir a chu picture kan hmuh dan hmang chuan story siam tur a ni. Second 30 chhung picture chu an ti lang a uluk takin kan en hnu ah an off taa, tichuan minute 15 chhung a story tur kan siama. minute 15 a ral veleh a dang an rawn ti lang leh a chutiang zel chuan picture 11 hmangin thawn thu kan phuah a, a tawpna ber 12 na atan blank picture (engmah awmlo) hmangin kan duh duh thawnthu kan phuah zawm leh a ni. Hei hi a awmzia ber ni a lang chu picture 11 hmang khan kan rilru an han sawi zawi a (min brainwash a nih ber chu) a tawpnaa kan thawnthu phuah ah hian a result a lo lang a ni ber. Duh duh phuah theih tih avanga Chhura thawnthu lo ziah daih chu a dik lovang, a hma ami picture te pawh continuous story ang tura tarlan a ni a, mahse ziah continuous tur tihna lam a ni lo, an tarlan dan awm ang zawk a nih chu.

Nithumna:-
Group Task: Hei hi a tukah neih a ni a, group hrang hrang ah in siam in group khatah 10 zel an awm a, tichuan task min pe a chu chu sawi ho paha thawh ho tur a ni. In zirna tur lehkhabu a awm avangin tawi te in sawi ila, group ah hian leader tur mi pakhat kan ruat a chumi chu kan ngaihdan hmangin kan tawiawm tlang a ang(vai thu duh ho in thin an ti ur duh hle bawk ang...lolz).
Task chu entirnan: Sipai training ground thenkhata kan hmuh ang deuhin bawh ngai leh zuan ngai te a ni a, ground ah thing khamphei te, a tung zawng te leh hrui uai na tur te, bang lawna tur te a awm a, rawng chi hnih (red leh white) thil zawng zawng chu chei a ni a, a sen lai chu tawh fuh loh tur a ni a, tawh fuh chuan let leh zel tur a ni. Hruizen pakhat, thing phek leh mum pakhat ve ve hmanrua atan kan nei a chumi hmang chuan starting point siam atanga stage/step hrang hrang kal kaiin finishing point hun tiam chhunga kan vaia bungrua hnutchhiah lova kal kai tur a ni. Task hi a har em avangin thluak nei tha an pawimawh hle. Ngaihdan thuk zawk kan neih theih nan lehkhabu thenkhat ah task hrang hrang chu hmuh tur a awm nual mai, heng lehkhabu te hi Aizawl book store lian deuh ho chuan an nei ang.

Individual Task: A chunga kan sawi tak aia awl hretin mahni a task buaipui tur a awm a, stage/step pawh a tlem zawk bawk a ni. Keimahni kha commander ang kan ni a tichuan kan thu thu a awm turin mi pahnih kan ko thei a mahse thurawn min pek a thiang lo ve thung a ni. Minute 15 chhunga task hi zawh hman tum tur a ni.

Ni li na:
Physical fitness test: Rope climbing, tarzan swing, monkey crawling, wall climbing, high jump, long jump, motor ke tyre chhunga zuan luh leh ladder zawh tur te chi hrang hrang 10 kan hmaah tih tur an lo chhawp a, a harsat dan a zirin mark put a in ang lo theuh a, maximum marks chu rope climbing 10 marks a ni. Heng hrang hrang te hi minute 20 chhung a tih kim vek tum tur a ni a, duh duh a tih hmasak theih a a rang thei ang ber leh kan hah loh theih dan tura tih hmasak tur rang taka ruahman paha tih zung zung tur a ni. Mi tih laiin an tih dan in dawt en an phal lo.

 Leturette: Kan topic tur pakhat kan pawt a chumi hmang chuan kan group a mi te lecture pek tur a ni. Topic har lutuk a awm lova mahse mi hmaa thu sawi ngai lo tan zam palh a awl viau, minute 10-15 chhung sawi tur a ni. Kan topic pawh hmang khan Advantage leh Disadvantage lam hawi zawng a sawi tum tur a ni, chutiang ang base tur chi chu topic pawh a ni tlangpui, a ni lo thei bawk a. A kalphung chu lehkhabu thenkhatah entirna nen hmuh theih in a awm. 

Ni nga na:-
Group discussion: Kan group memeber 10 te kha thu kualin examiner in milema entir hmangin story a sawi a, chu story ah chuan keimahni ngaihdan sawi ho theih turin laklawh deuhin a tawp a chu chu sawi ho tur a ni. Leader pakhat kan ruata chumi chuan a sawi hawnna a nei phawt a chumi zawh ah chuan a duh apiang ban phar in a sawi zawm theih a ni. Chumi hnu ah chuan tunlai thil thleng lar tak hmanga Topic siam in chu chu sawi ho leh tur a ni. Chuh helh lutuk te, tawng rang lutuk leh midang te ngaihdan hnial vak a chi loh ang, mahni ngaihdan fel fai taka sawi kha a tawk mai a ni.

Interview: Interview hi a tawp dawn lama neih a ni a, a chunga kan tih zawng zawngah khian kan tlin tur leh tur loh chu a chian deuh tawh avangin thil huphurhawm tak a ni lem lo. Officer pakhat chauh hmaah Interview kan pe a, zawhna har tak a awm lem lo, midang an zawhna hrim hrim ah pawh zawhna har a awm lo.

Ni ruk na:-
Conference: Hei hi a tawp ber a neih a ni a, tling tur list an nei vek tawh avangin huphurh in awmzia a nei tawh lovang. Conference an tih chhan ber chu stage hrang hranga min exam tute kha an thukhawm a, an hmaa thu in thu tlem min zawt a, nuam kan tih leh tih loh te, kan address te leh kan exam chungchanga kan ngaihdan te min zawt ber.

Heti zawng hi exam ka hriat theih chin te chu an ni. Ka ziah dan khi kan tihdan indawt ni awm a ka hriat ang zel in a ni a, a day ah ka chiang lutuk tawh lo a mahse a dik chuan ka hria, registration day te nen ni 7 vel lai chu exam hian a awh a ni. Vawi khat ka exam na a ni a, Fast Track Selection kaltlang a nih avangin thla khat pawh in buatsaih lovin, lehkha bu pawh rawn lem lovin exam ka hmachhawn a, chu ti chung chuan PABT chu ka pass ve tho. Exam laiin damlohna in intlakbuak bawk nen, uluk takin inbuatsaih ila chu Mizo te hi ka'n tlin lohna tur bik a awm in ka hre lo. Tunah chuan ka over age tawh a ka thei tawh lo.

NB:  Ka hriat sual loh chuan Wing Commander Joe Lalhmingliana hnu ah Mizo thalai Indian Air Force ah Pilot sawi tur kan awm leh ta lo. Kum 23 chin hnuai lam, Graduate a ti thei chin leh a tui tan chuan Exam hi pek ve ngei chi a ni. NDA chu kum 16-19. Short Servive hi mi thenkhatin an duh zawkna chu Pilot License reilo te ah neiin an pension a tichuan Commercial lamah hna an dil leh thin a ni. 
Coast Guard lamah pawh hian Pilot hna a dil theiha, tribal tan age relaxation kum 5 vel an pe thei bawk.

May 30, 2011

Birthday Khawhar thlak

A lo rei ve ta hle mai a, kum 19 chauh ka la ni a, chutia mahni chauha zinkawng ka zawh tur chu ka nu leh ka pi chuan min ngaihtuah ve hle mai a. Chumai piah lamah keimaha vairam ka zin vawikhatna tur alo ni bawk nen ngaihtuah awm reng pawh ka ni.  Rawlthar tha zat lai a ni a, engkim ka ti thei ta emaw ti a hmalama harsatna lo thleng tur lam aia mahni in tih pa na hmu lian tlat an tih ang mai hian min ngaihtuahna tawngkam te chu ninawm ah ka la ta vek zawk a. Pawisa pawh a tlem thei angber ka dil lui a, tichuan May 28 chuan Aizawl to Guwahati lam chu ka pan thla ve ta rawih a.

May 29, Guwahati ka thlen chuan mahni a kal ka ni bawka khua a har lutuk lohnan man to deuh mahse zankhat riahna tur atan  nanana chuan Hotel tlema changkang deuh, Single Room, TV awmna ngei mai hi Book ila a zia ang ka ti a, Hotel Ambassador ah chuan ka in vawm lut ve ta a. Khua a chhiat avangin leh tui lian vangin emawni rel kawng lamah harsatna a awm a, rel chhuak tur tih khawtlai (train delay) a lo ni a, a tuk May 30 a chhuak tur chu ka riah leh a lo ngaia, zankhat dang ka riah leh angaih takah chuan ei leh in nen ka beisei aia tam pawisa pawh ka chawi a ngaih phah ta a. Ka riah leh tur thu chu chhungte ka phone a an mi ngaihtuahna a zual sauh a, mahse ka in sawi thawveng ve zel a.

A tuk zing ruahsur hnuaiah chuan Hotel chu ka chhuahsan a, rel tlai taka chhuak chu boring ti em em in ka nghak chhuak ve ta a. Sleeper Class ah chuan Orissa pan turin ka invawm lut ve ta a, ka ei leh in man leh ka hotel thlenna man ah khan ka sum pai Rs 2000 atanga a chanve aia tam daih mai chu ka lo hmang der tawh maia, ka ticket confirm na atan Rs 200 ka han chawi leh bawk nen ka kalna tur ka chhut a ni 2 leh a chanve lai alo la ni a, ka mangang ve ta hle maia, chutah ka chhukna tur station a tlawh dawn lo tih min hrilh leh ta zel a, ka rilru hah a zual tial tial  a.

Tlai alo ni a rel a chaw siam tute chuan Dinner kan ei duh leh duhloh min rawn dawr kual a, indaihloh ka hlauh avangin zanin chu ei lo ve phawt maiang ka ti a. Ka bul chiaha awm pakhat, Bangalore a Bible zir tur Myanmar atanga lokal nen chuan kan inhmelhriata. Chaw ei a lo hun chuan ka sa duhzawng Ar sa ngei mai a hmeh ka hmuh chuan ka riltam a ti zual hle a, ka lo en ngun deuh ni tur a ni “Lo ei ve la” hawihawm deuh hian min ti a, ka chak reng si kha “Ka ril atam lo a ka order ve duh lo a” ka ti ve tawp a.

Bula mi te chaw ei en ringawt chu hrehawm emai tiin rel kawngkhar lamah chuan zan thim hnuaia khaw thlir tur awmlo chu ka thlir duh ta zawk a. Ka senso tur leh Orissa ka thlen hun a ka chawlhna tur ka panna tur man awm vel chu ka chhut a ka indaih thei thlawtlo a. Chutia rilru hah taka ka din lai chuan ka thianpa chaw ei kham chu kut sil turin puar pengpawng in a lo phei a, ka bul ah chuan a rawn ding ve ta a. A ha kara sa ti tang kher fai nauh nauh pah chuan Ar sa kan hmui rim namin min biaa, riltam a ti zual ngei mai. Kan ti ti bawrh bawrh a, kan career te kan in zawt a, kan titi kar lakah chuan ka sana chu ka en ka en a, dar 11:00 pm vel hi a lo ni tawh a. Ni hi ral thuai thuai se ka ti a, chu tih lai chuan vawiin nileng a ka rilru hah in min theihnghilh tir, kum 5 ka nih atanga kan lawm tak pawh ka hriat leh tawhloh, May 31 vawiin ni hi ka Birthday a lo ni reng alawm le tih ka hre chhuaka. Ka thianpa chu ka hrilh thuaia, kan pahnih te mai chuan chu rel ah chuan chumi ni chu ka tana ni pawimawh bik a ni tih hre tu kan ni ta a. Min hriat pui tu awmchhun chuan nui sangin min wish a “HAPPY BIRTHDAY” tiin min kuaha min chibaia.

He khawvel ah hian lo piang ve lo ila chu heng rilru hahna te, manganna te, hlimna te hi ka hre ve dawn der si lo a, ka lo hlu em a min hringtu ten a min ngaihtuahna pawh chu a lo awm reng a nih hi. Chumi ni atang chuan May ni 31 alo thlen apiangin chu ni pawh chu ka theihnghilh leh ngai ta lo a ni.


May 18, 2011

Tu ber hi nge Kristian??

Guwahati ka zin laiin vawikhat chu ka exam zo “Nei lemlo mah ila engemaw tal ka’n naute kha kan hawn ve teh ang” tiin khawlai ah chuan ka vak chhuak a. Ke a thui tak kal ka ni bawk a in hriat fo tawh ang bawk mirethei kut dawh tam tak ka hmu a, an tawp in an bal khir ngiang mai, nu pakhat phei chuan ek rimchhe tak bulah thu in chhang (biscuit) bal zet mai hi a tho bawm chung chuan a ei nuap nuap a, chu chu ek bulah chuan a ti tlaa tifai leh lem hleilo chuan a ei leh maia ka lo uak deuh dawn dawn a.
A fa te ni awm tak chuan a kiangah nu ber ei lai chu an en dauh dauh a. Kei min han hmuh veleh chuan lokal ru ka tih pawh an ngailo, mi hlauhawm ka nih leh nih loh pawh an dawn lova ka hauh dawn leh dawnloh pawh ngaihtuah buai hman an nilo. Ka kut ah an mamawh engemaw tal a awm an rinna chuan tu nge ka nih lam ngaihtuah buai hauhlo in a rang a rang chuan an kut hmalama pharh in an rawn tlan phei a, pawisa ka ngah loh avangin tlanchhiatsan mai ka rilruk a, mahse a tih hleihtheihloh, min ngen dan kha ka naupan laia ka nu thil ka ngen ang maiin min ngen a.
Ka pawisa thir neih ang ang chu ka pe a, duhtawk aliam an neilo an la dawh zel a ka thin a ur lek lek a, mahse heti zawng hian ka rilru ah thu a lo lut taa “Kei mamawh tam tak nei a chhungte thawhchhuah tlemte ring a helai hmun pan hi, ka neih tawhloh chin ka laka phut ngawih ngawih tu hi tu siam nge mawni le!” ka ti a, a chhannaa min ti luhai em em tu chu ‘Engkim neitua‘ tih hi a ni.
Mumbai ka thleng thla leh a, India rama kan chhuan em em leh hmun mawi tak tak te chu ka hmu a. Mahse hetah pawh an bang chuang lo, “Bawlhlawh kara seiliana kutdawh nimai tur hian tu duhthlanna piang nge maw an nih le? Hria sela chu a piantirtu hi an dem mai lawngmaw?” ti a ka ngaihtuah chang a awm a. Mihring pahnih khat mai tanpui leh enkawl sen annilova, mihring khawngaihna in retheihna ata a ko chhuak seng hek lo, theih nise Kolkata khawpui ah khuan rethei pakhatmah awm tawh lo in Mother Teresa khawngaihna khan a siam ngei ang.
Hei hian thil tam tak min ngaihtuah tir a, “mihring hi Pathian hmangaihna ah chuan angkhat vek emni kan nih? Kei hi anni aia mi vannei nge ka nih a Lalpa min din chhan atanga en in mi vanduai ber zawk? Mihring sualna hian eng ang chena pawi nge alo khawih ang?” tih te thlengin ka ngaihtuaha. Heng hmangaihna te thlengphak nun nei tu leh an tana hlan tu hi eng sakhua ah hian nge a awm? Kristian ka ni a, hei hi ka huat em em ka pian hma atanga lo awm tawh chu a ni “Pawl hrang hrang neia, kan in huatna leh in chirhthehna tawngkam hi.” Ringtu leh ringtu pawh kan inhmangaih zolo anih chuan engtin nge ringlo mi chu kan hmangaih theih tehlul ang le?
Khawvel Kohhran pawl ang ah chuan Presbyterian mi ka ni a, Baptisma changin kan Kohhran thurin pawh ka zir tawh a, kohhran dan zawhkimah chhiar niin ka awm zel na tur pawh a ni. Pathian thu sawi tam tak ka ngaithlaa, kan Kohhran mi leh sa sawi a ni emaw ni lo emaw ngaithlak hreh ka nei ngai lo. Catholic inkhawm ka chhim ve a thenkhat chuan ‘i inpe ange aw‘ tiin an sawia, min hmangaih vang nge a pawl an huat vang pawh ka hre lo.
Sevenday Adventist Pastor Sermon ka ngaithla leh a, “Nang hi Sevenday ah i inlet ange aw? Thuthlunghlui serh leh sang rinna anneia, kei chu ka duh miahlo” min ti leh a, TMEF Evangelist Sermon ka ngaithla leh a “E! ngaithla tawh suh a him lo, zirtirna diklo a ni” tiin min hlauhthawn pui leh bawk a. An mi hlauhthawn puina zawng zawng hi ka ngaihthlak chhan leh ka beiseina pawh a ni lo, “Isua ringtu dik tak chuan enge maw ngaihthlak ngamloha hlauh ala neih cheu ang le, nangmah kha in enfiah rawh” tih hi ka thinlungin a zawh let na a ni.
Khawvel awm chhungin keini Pathian pakhat chauh nei tute hi kan infinkhawm dawn lo reng reng tih hi ka ring tlat. Kohhran pakhatin Kohhran dang chu rinna dik lo leh vanram chang lo tur thawthang in kan in chhuah vek, heng hi kan rin Lal Isua atanga chhuak a ni thei lo, kan mihring siamchawp doctrine atanga in bei vek kan ni.
Hetiang inbeihna tawngkam a awm chuan mên ah ka thlak ngai lo, Pathian thu sawi erawh eng pawl/Kohhran mi pawh in sawi rawh se ngaithlak hreh pakhatmah ka nei lo, pawl hamthatna lam an sawi chuan chu lai sentence chu ka bengkhawn lo mai. A pawng ataka a pawl anga inhmera an thu zawng zawng diklo vek anga in chhuahsakna hi Isua thlir dan a ni ve thei angem aw ka ti. Tin, mi thu ngaithla ve miahloa haw tu an tam avang maia lo huat ve ringawt hi rinna ah chuan mi chak tak annih ka ringlo, mahni hriatchianloh chu huat ve kher tur a ni lo.
Inhuatna ngawr ngawr hi kan in zirtirin kan in tuh nasa ta mah mah em aw ka ti thin, kei aia an thu ngaithla tlem leh an diklohna sawi tur hre tlem zawk in pawngpaw huat ve ringawt a “Ngaithla tawh suh” ti a min zilh ve ngawt thin hi ka leh huat angreng zawk thin. Kristian leh Kristian inti te kara ka thil hmuh tam leh thalo ka tih em em chu a ni.
Zirtirna dik lo lakah chuan fimkhur tur a tih kan ni, fimkhurna chhan ber pawh hre ngawtloa a zawng zawnga in hmer ngawt hian tumah a siamtha lovang. Tirhkoh Paula pawhin a hnampui Juda te hnenah a theih tawpin rawng a bawl zeta, tihngaihna a hriat ngangloh hnuah Jentail te hnenah a kalsan chauh a nih laiin a tihngaihna hriatloh chhan sawi tur pawh neih a hma hmaa inhuat kan in zirtir ngawt hi a fel lo a ni.
Sanhedrin committee khan an rorelna’n thurin an neia, chu chu rin dan in anglo nei Pharisai leh Sadukai inhmukhawm lungrual taka an awm theihna a ni. Isua an man tum a Pharisai leh Sadukai lungrualna pawh kha Pathian thu ah nilovin an dan ah a ni, chutiang bawkin Paula chunga an in lungrualna pawh. Anmahni dan leh thurin an hmachhuan tlat avangin Isua kha an hre theilo reng reng a ni. Pharisai te chuan Pathian thu nasa takin an zirin an bel em em a, mahse Pathian fapa ngei kha an haw tlat, hei hi thil awm thei tak a ni.
Isua nun chhungril an zirloa a chet tlatna te, a awmna te leh a thian kawm te atangin a chanchin an zir a chu chu an Kohhran dan in a kalh tak avangin ramhuai fapa ah an chhuah ringawt. Isua nun chhungril kha zuk zir sela misual anih leh nihloh chu an hre mai tur, pawngpaw huat ringawt, mi tih avanga ngei ve ringawt kha an tam lutuk, Pilata hmaah engmah an huatna chhan mumal tak sawi tur an hriat leh si loh kha.
Vawiin ni ah a thar in Isua kha misual te lam turin lokal leh sela mahni Kohhran chauh Pathian chenna anga ngaia, Kohhran dang inzirtirna zawng zawng hnawl tu hi chuan a hmu sual leh tho ang ka ring. Ram siamthatna lam vei aia party buaipui ang vel hi a ni. Thenkhat chuan Kohhran danga inkhawma an thusawi ngaithlak chu an Kohhran rinnaa min hruai luh takin tiin an hlaua an ngaithla duhlo thin, Hlauhna hrim hrim hi khawi atanga lokal nge tih kan en chuan Pathian atanga chhuak a lo ni reng reng lo tih Bible in chiang takin min hrilh, “Pathianin hlauhna thlarau min pe lo va, thiltihtheihna leh hmangaihna leh rilru fel tak neihna thlarau min pe zawk si a.” (II Timoth 1:7)
A chunga rethei tak tak tanpui ngai ngawih ngawih te chungchang ka rawn ziahlanna chhan ber chu, khitiang mi te tluka Isua mamawh tu hi an awm bik chuang lovang, Isua mamawh hi Kristian kan nihna chhan a ni a, a mamawhtu ber te zing atang kan mamawh ber ka rawn tarlan duhna a ni. “Mi hriselte chuan daktawr an ngi lo va, mi bawrhsawmte zawkin an ngai a ni,” Kohhran min daidang tu pawl chanchin hi hriat an mamawh ber lo a, Lal Isua mamawhna tak takah chuan pawl hi a awm lo a ni.
Engpawl pawh zawm rawhse, an retheihna ata chhanchhuaktu an hmuhna anih phawt chuan an hriatloh ai chuan a tha hle zawk si a. Chutiang bawkin miin Isua a mamawhna tak tak atanga kan thlir saka hre ve se kan duh chuan kan pawl tihdan kher kher hian hmun alo chang hmasa reng reng lo, kan Kohhran a zawm dawnloh chuan Kristian suh se tih chu tumahin kan duh lovang.
I Kohhran tan rinawm takin thawk la, Kohhrana i awm chhan leh i rawngbawlsak ber chu Isua a ni tih hre reng ang che.
Kohhran inpumkhat tir tum hi chunglam atang lo chuan engmahin a thlen dawn lo, amaherawh chu Kohhran a danglam avanga inkawm serhna te, in huatna tawngkam in zirtir hi chu keimahni lam siam that theih a ni. Kohhran te zawk annih avanga kawm nel that duhloh leh inhmusitna tawngkam leng fo hi kan in zirtir tha lo tak niin ka hria, ringlo mi tan thil hmuh nuam tak a ni.
BNS: Presbyterian ruh deuh chuan TMEF/UPC an ti thei thak lo anga, UPC ruh tak lahin Presbyterian leh trinity ring zawng zawng chu vanram kailo tur ang hialin a dah leh vek anga, Sevenday ruh lahin Pathian Dan ngei Sabbath serh loh avangin chhandam nilo tur ah a ngai hlawm bawk ang a, Baptist ruh lahin Baptisma chan dan diklo zawng chu chhandam annilovang an ti bawk anga, TMEF ruh lahin ‘in inti hah peih mai mai nangmahni tih ve lam a nilo Pathian lam a ni zawk’ a ti leh cheu ang a, Catholic ruh ho lahin Kristian tak pawh nilo Protestan alawm innih a ti ve leh bawk che u anga.
Tu Kohhran mah hi in suallova in tha famkim bawk hek lo, Isua chanchin in sawi chuan in thu a ngaihnawm vek e, Amah fakna leh duh tak leh dik taka a chanchin sawi hi ngaithlak nuam vek e :)

Apr 15, 2011

Petera'n Isua a hmangaih dan diklo kha..

Kan Lalpa Isua Krista he khawvela a len lai khan mi chitin reng te kawmin dodalna kawng hrang hrangin a tawk a. Mihring thar khawvela lokal chu mi mak tih pawh a hlawh a, thu mak tak tak sawi tu anih avang ngawt pawhin amah rinna tel miahloa zui tu pawh a ngah hle a ni. Amah zui duh tak tak mi an awma, hamthatna leh thilmak (miracle) hmuh duhvang ngawta zui te pawh an awm bawk a ni. Chung zuitu hrang hrang zingah chuan mahni thahnemngaihna leh duhdan a zui tu Petera’n Isua a zui dan hi tawi te in lo zir ila.
Petera hi Isua mihring mihrinna a hmangaih leh tisa tak pawha ngaina em em tu a ni ti ila kan sawi sual lem lo awm e. Bible a kan hmuh dan angin Lal Isua nen pawh zirtir zinga inbiaa in zilh tam ber anni. Petera hian Isua hi a ngaina em em a,  mihring thian duhtak in hmangaih tluk zet in a hmangaiha, tunlai tawng takin Isua hi a ngaisanga, a Idol hliah hliah a ni. Isua kha a dah Pathian em em a, amaherawh chu mihringina mahni aia dinhmun sang zawk (mi challang) te kan ngaihsan ang lek chauh hian a ni a ngaihsan. A aia Isua kha dinhmun hniama a awm a phal ngai reng reng loa, a tlawm a rem ti lo a, a hrethiam bawk lo a  ni.
Chhiahhlawh ang maia midang rawngbawlsaka Isua che chu a hrethiam loa, a chunga a tlawm lek phei chu a hrethiam thei tlatlo. Zirtirte ke Isuan a sil a, midang ke a sil chu a khak sak hauhloa amaherawh chu ama ke a sil tur kha chu a ngaingam thak lo a nih kha, “Lalpa, nang meuhvin ka ke i sil ang maw?” a ti a.(Johana 13:6). He thu atang pawh hian midang ke a sil laia engmah sawi silo khan mahni hmasial takin Isua hi a ngaisang a, midang chan/ngaihdan chu engpawh nise ava hmuh puilo a ama ngaihdan in a duhlo a ni tih a hriat a ni. A lam inti tang ber leh tlaktlum tum ber kha Isuan, “I ke ka sil loh chuan engmah mi tawmpui thei lo vang” (Johana 13:8) a ti a, chumi a nih tak si ah chuan a chan neihloh hlau khan a kut leh lu thlenga sil a duh leh ta si a nih kha. Petera rilru hi a sual reng reng lova amaherawh chu Isua hmangaih leh tan tu nih a tum lutuk naah hian khua a hmuloa, tlawmna a hrethiamloa, midangin Isua zui ve lo mahse amah a ngheh phawt chuan a pawi ti lova ama ngaihdan a ring nasa em em a ni.
Lal Isuan a tuar tur thu a sawi a, upate, puitiam lalte leh Dan zirtirtute laka thil tam tak a tuar tur thu leh tihhluma a awm a, ni thum ni-a kaihthawha a awm tur thu a zirtirte a hrilh a (Mat 16:21-) . Petera thinlungah chuan a thawhlehna tur thu lam aiin a tuar tur thu hian a ngeng a chhun zawk ni ngei tur a ni, Isua chu a hruai hranga, “Lalpa, ni lul lo ve; chung chu i chungah thleng tawp suh se,” tiin a zilhhau ta a.(Mat 16:22). Hetiang khawpa hmangaih leh tuarpui huama inpe zo, Petera ang hi zirtir te zingah khan an awm ve hauhlo, mahse Isuan engtinnge a chhan? “Setan, kal bo daih rawh, ka tan tlukna i ni, Pathian duh dana ngaihtuah lovin, mihring duh danin i ngaihtuah a nih hi,”(Mat 16:23)  tiin a khak let ta daih thung a nih kha. Setan han intih chu ana tengtawng hle a ni, mahse Petera khan ti diklo a nihna a inhre hauhlo, a ngaihdan ah chuan Isua kha a hmangaih ve hliah hliah a ni, Isua khan a hrelo mai mai zawk niin a ngai tlat ni tur a ni kha a ngaihdan kha Isua thih dawn thlengin a sim chuang hauhlo, Isua hriat hlan a nghakhlel zawk a ni.
Isua khawvela a zin tawpna alo thleng dawn taa, Zanriah hnuhnung an kil ho naah chuan An zui theihloha a kal bo zawk tur thu leh nakin lawka amah an la zui tur thu a hrilh nawn leh taa. A thawhleh tur thu leh nakin lawka an la inzui tur thu sawi fo mahsela Petera bawk chuan tuna a kalbo zawk tur chu hrethiamlo in ama ngaihdan a rawn vawrh leh ta, midang hnawlin “Lalpa, eng vangin nge tunah pawh ka zui theih lo vang che? I tan chuan thih ka huam asin,” (Johana 13:37) a ti leh a, Isuan a khak zuia, mahni hmasial, tlaktlum tum lutuk chu dinhmun chhe tak phatsan tu dinhmun a chan tir phah ta a ni, “Ka tan thih i huam maw? Thu dik tak ka hrilh a che, nangin vawi thum mi phat hma loh chuan ar a khuang lo vang,” a ti a (Johana 13:38)
Petera hian a ngaihdan hi tha tawkah ala ngai fan ni tur a ni, a sim duh chuang reng reng lo. Isua hian a hmangaihna hi hre lo mai mai niin a ngai tlat a, thih a huam zia chu lan tir ala tum fan a ni. A khandaih phawi inring rengin thih pawh huam mahse Gethsemani huanah Isua lungngai takin a awma, tawngtaiin darkar khat pawh venpui leh theilovin a muthlu bawrh bawrh mai. Isua man tu tur te anlo thlen veleh chuan, atan thih pawh a huam zia lan chhuah tirna hun rem chang tak niin a hria ni ngei tur a ni an hneh hauloh tur sipai pawl khat (anni aichuan an tam ngei ang) leh Temple vengtu te hmaah chuan a khandaih a phawia Puithiam bawih beng a sat thla nawlh mai (sat thla te leh angreng viau a ni). Isua tan chuan a huamhauh nat tawh tehlul nen Isuan a khak leh ta, “I khandaih kha a paiah khung leh rawh; khandaih ruaitu zawng zawng chu khandaih vekin an thi dawn si a. Vantirhkoh singsarih leh sanghnih aia tam zawk min rawn tirhsak nghal turin Pa ka ngen thei lovin mi ring em ni?”(Mat 26:52,53 ) tiin a hau leh ta a ni. Isuan a sawi ang takin thih pawh hrehlo kha’n mualpho takin vawi thum lai a phatsan zui ta nghe nghe a ni.
Isuan a ngaihdan zawng zawng a phet thlaa a pawm tak si loh ah chuan tlinglo in tiin a hna ngaiah a kir leh a, sangha man turin a kalbo ta a. A hnenah Isua rawn inlar lehin, ” Simon, Johana fapa, hengte ai hian nangin mi hmangaih zawk em?” tiin a zawt let ta a, Petera chuan a hmangaih thu a sawi ngam tawh hauhlo, hmangaih ve ni a alo in hriatna zawng zawngah chuan mualpho in vawi thum lai zahthlak takin a phat ta zawk si a, “Aw, Lalpa, ka ngaina che tih i hria e,” a ti ngam ta chauh a ni. Petera’n a hmangaihnaah midang ngaihtuah lova mahni hma a sial thin avangin Isuan, “Ka beramte chawm/enkawl rawh” tiin a chhang zel a. A vawi thum naah “Simon, Johana fapa, nangin mi ngaina em?” a tih takah chuan Petera a in hmu chhuak a, mahni hmasiala ngainatna mai a ni tih a hriat chuan a lungngai a. Isuan, “Thu dik tak ka hrilh a che, i naupan laiin incheiin i kawng i hreng a, i duhna apiangah i leng thin a, i lo upat hnuah erawh chuan i kutte i phar ang a, mi dangin i kawng an hrensak ang chia, i duh lohna lamah an hruai ang che,” a ti a.
Zirtir dang te aia Isua tan fal tum em em Petera chuan phatsantu tenawm nihna dinhmun a luah phah zawk ta a ni.
Petera nun hlui ang hian Rawngbawltu, midang aia Pathian bel hnai zawk leh hmangaih bika inngai, Isua tan em em chung si a midangin an hmangaih veloh pawi ti chuang hauhlo, “Midangin ringlo che mahse keiin ka rin che chuan a tawk” tih rilru pu taka midang Pathian ngaihsak ngailo te kawm leh sawm ve tura vei na nei hauhlo, Isua ngainaa a rawngbawl ni a la in hre tlat bawk si hi kan awm ve angem? “Mahni that phawt chuan a tawk, midang sualna chu ka ngaihtuah phak leh thunun phak a ni hleinem” tih rinna nghet taka vawn tum hi engzat tak awm ang maw?

Mar 22, 2011

Lam dan chi hrang hrang te.

Lam dan chi hrang hrang a awm a..."chutiang lam chu a ni e" tih fak theihloh te pawh a awm ang. Lam chi hrang lar zual te chu

1) Ballet: He lam hi a lo chhuahna chu 15 century vela Italian mifing hmasa ho chin chhuah a ni a, France, England leh Russia ramah an uar chhunzawm hle. Ballet Dance hi thawnthu entir bik neia lam thin a ni. Dancer te'n a changa an ke zungpui chhip chauha dinga an lam thin ang kha, 'The Black Swan' movie ah pawh Story ngaihnawm tak entir neia kan hmuh ang kha.

2) Jazz: He lam hi African American ho chin chhuah a ni a, a changa Slow angreng taka Body stretch a an lam ang chi te kha. Mizo zaithiam Hluteii'n 'Lal nunnema kiangah' tih hla a sak ami te pawh kha a ni bawk ang chu. Musical drama velah an hmang uar hle.

3)Tap: Tap Dance hi chu kan hre lar viau awm e, metal shoe (pheikhawk tliang leh rit hmel tak) hmanga drum anga beat neia chhuat khawng rik deuh tlek tlek ang kha a ni.

4) Hip-Hop: Hei hi chu sawi tam ngailo in kan hre viau hlawm awm e. 1970 vel a mi dum (Negro) leh Latin American ho chin chhuah a ni.

5) Modern: He lam hi No.1 a kan sawi tak Classic Ballet Dance style leh rule harsa pui pui hnawla modernise na a ni. A in ang hle a Ballet dance hriat chian loh chuan hriat hran pawh a har viau awm e.

6) swing: He lam hi African American ho chin chhuah tho smart deuh taka Jazz music rema inthehkual te, vir kual vak vak leh zuang chunga lam te a ni.

7) Contra: He lam hi group dance a ni a, hmeichhia leh mipa a group a partner in thlak kuala lam chi kha a ni. Hmeichhia ten kawrfual emaw skirt vengin pheikhawk chhuat flat an bun deuh ber a, a nawm hmel em em a ni.

8) Country and western: He lam hi Cowboy lam kan tih mai kha a ni a, Jeans kekawr leh Cowboy lukhum khuma, Boot bun ngei bawka an lam ang kha a ni.

9) Belly Dance: He lam hi dul leh kawngbawr vel shake kuala lam kha a ni (Shakira lam ang te kha). Middle East vela chin chhuah niin an ngai, Egyptian ho traditional dance a ni.

10) Latin Dance: He lam hi partner bik neia lam a ni a, rang deuh taka pen a mawng tam leh khel bawr vel sexy deuh taka theh thil vel kha a ni. Jennifer Lopez te'n an thiam em em kha. Amaherawh chu Latin International dance ah tun laia an uar angin khel bawr (Hip) theh thil vak vak kha a tel hauhlo thung.

11) Flamenco: He lam hi Spanish ho lam kan tih bik deuh kha a ni a, hmeichhia ten hmai zahna keng chung ngeia an lam ang chi kha (keng lo pawhin a lam theih tho...lol). Music atan Accoustic Guiter an hmang uar hle.

12) Folk Dance: He lam hi group emaw vantlang anga lam chi hrang hrang, hnam lam te pawh entirna ang chi hi a ni, a huam zau hle ang, Social events a ka'n performed ang chi hi a ni ber.

Lam dan zawng zawng kan sawi kim senglo ang, hengte hi a lar zualpui ka rawn tarlan ve theih mai te anni. Eng lam hi nge nuam/nawm hmel i tih ber?? Kei chuan No.7 Contra Dance khi :)

Mar 6, 2011

MIN HRUAI ZEL THIN

Kum 10 a tling ve lek lek ta....ka theihnghilh phal lo....Silchar chu sawi loh Mizoram chhung ah pawh Aizawl ka vawikhat pelhna a ni a, train ka vawikhat hmuhna leh chuanna a ni. Chumi ṭum chuan orissa atang mahni a haw leh turin ka inbuatsaiha, ka thiante chuan train station lam pan tur truck(407) hnunga ka chuang chu min vai liam a.  Ka thianpa  min ngaihtuahnaa a ṭawngkam chu ka hre reng a, "Nangmaha i vawikhat haw na tur a ni si a ka ngaihtuah hle mai che a. Hindi i thiam bawk silo, i rel chuanna tur ila hre bawk silo, train exchange te lo ngai ta se i bo maiang tih ka hlau mang e aw" a tih chu ka rilru ah a chamreng a. Chutia min tih lai chuan "Thianpa, hawsan cheu hi ka thinlung takin ka chak lo a sin, i sawi ang zawng zawng te hi ka hlauh rukna ka nei ve tho a ni, min ngaihtuah tih ka hria, Pathian a awm alawm a kut ah in nghat ila min hruai thleng ve maiang" ti a ka chhanna chuan mahni leh mahni ka inhnem chawp ve bawk a.

Zan thim hnuaiah chuan Balugaon station chu kan va thleng a, truck atang chuan mi ṭhenkhat chuang ve tenen chuan min unload a. Engmah chinchang ka hriatloh avangin mi atam thei angber biak ka rilruk sa rêng a, ka chuan pui zingah chuan ka haw kawng chanve thleng Train-a kalve tur sipai chawlh hmang tur(chhutri) hi alo awma, a nelawm vakloh nangin biak nel ka tum hram hram a. Tihdan thenkhat chu min han hrilh ve bawk a, mahse Ticket confirm sa a neih avangin keia ticket confirm loh buaipui tur chuan ka beisei lemlo. A tihdan te ka han zawt a, min kawhhmuh ang chuan ka ti ve zel a.

Rel ah chuan seat ruak a awm tawhloh avangin Military compartment a ka inhnawh ve angaia, chutah chuan mutna pakhatmah a awmlo mai niloin thutna tur pawh a awmlo a, a seat pawh thingphel hlir a ni. Chumi a nih takah chuan min be tha vaklo mahse min tanpui thei tura ka ngaih sipai pa bulhnaia awm chu ka tum ta zawk a. Min biak thatnan tiin a bulah thu in Chips ka lei te chu ka han pe a, kan titi ve ta bawrh bawrh a. Zan alo reia min mangthaa, reilo te ah a hnar zui ta maia, light an off ta sap sap hlawma ka thutna pawh chu mi mutna tur anih avangin ka thawhsan ve alo ngaia.

Rail kawngkhar bulah chuan ka dinga thli a thaw nuama, pawnlam tlir rengin ka zai ta rat rat a. Chutih lai chuan police form ha inti thu tak hian kawngkhar chu alo khar hmak a. Zan a reia ka mut a chhuak ve ta hle maia, din reng chu ke alo khama mi ke tawmna laiah chuan ka va thu ve ta tawp a, an rawn mar lehin ka thoa ke tawmna lai apiangah chuan ka thu kual ta zak zak maia.

Khua alo var a ka thianpa pawh chu alo harh ve ta hlawla, ka chaua ka mut a chhuak ve ngawih ngawih a ni. Rs 1000 chiah ka neia, ka kalna tur chinchang ka hriatloh avangin ka hmanloh theih chhung chu hmanloh ka tum tlata, thil ei ka insum bawk a. Guwahati atanga Aizawl kalnan Rs 500 (+ chaw eina) ka mamawh dawn tih ka hriaa ka theih chin chin ka tuar ve hrih kha a tha in ka hriaa.

Chhun Dar 10 alo rik chuan kan chuanna chu a ding a, kawngdang a zawh tawh dawn avangin ka chhuk angaia, ka ṭhianpa sawi ang ngeiin Rel dang ka chan leh chu a ngai ta a ni. Thil chinchang hriatloh nen mutchhuak nen chuan engmah tih kha a phurawm tawhloh hle a. Khawchhak hmelpu ni awm ka zawng ta ringawt maia, an vang em em maia. Ka hmuhchhun chu Nepali (sipai) a ni a, English kei aiin a thiamlo leh chhawng a, Hindi ka thiam bawk siloa kan inbe hleitheilo a. Train lam hna thawktu te niawma ka hriat khawlum lai pawha Coat dum ha reng ho chu ka pan a, "Ghy train khawiah nge alo kal ang?" tiin ka zawt ta a, Ghy train a awmloa Ghy pan tur chu a awm thu min hrilh a, "Platform No.11 ah kal rawh" min ti tawp maia. Platform no.11....!! midang zawt chawpin ka va pan ve leh maia, mahse train reng reng a awmloa ka Hindi thiamloh nen tumah biak theih reng reng an awmlo. Ka mut a chhuak bawk si a 'Ka bo dawn anih ber hi' ka ti tawh a, ka bag chu leiah nghatin ka thu ve ta tawp maia. Ka rilru chu a mangang ve ta hle maia, "Engtinnge ka tih ang, chhungte min lam turin ka phone mai dawn amawnle?" tiin k awmna ber pawh chu a hming ka vawikhat hriatna a ni si a.

Nakin lawkah chuan ka piahah hian khawchhak hmelpu sipai pakhat leh vai mutria hi anlo inhnial ka hmu taa, chupa chuan khawchhak hmel a put ve avangin tanpui dil tawp mai teh ang tiin ka va pan hnaia. An inhau ti dawn ila inhau hmel an pu chiahlo niin ka hmu a. An titi chu hre lem hleilo in an kiangah chuan ka ding ve ta reng a, khawchhak hmelpu pa zawk chu a confusing hmel hle maia. Ka lam a rawn hawi chuan hmel in ang khat nanana chu min chibai pah chuan vai tawngin khawi atanga lokal nge ka nih min han zawt a, Orissa ka ti a, Vai tawng bawkin "khawiah nge i kal dawn?" a han ti leh a, ka la thiam ve zel a "Guwahati" tiin ka chhang leh a. Vai tawngin sei takin min han biaa, vaipa chu a han kawk bawk a, chhan ngaihna ka hriatlohah chuan "I don't know Hindi" ka ti ta a, a ngawi vang vang a Mizo tawng ngeiin "Mizo i ni em?" min han ti taa!...chhan ngaihna pawh ka hrelo, rei vaklo chu ka han ngawi vang vanga "Nie" ka ti a, "Mak iva ti awm ve Ghy i pan dawn avang khan i nih ka ring ve deuh hleka, kei pawh ka haw dawn a" a ti a.

  A rilru alo buaina chu 'Ghy train tlai dar 3 a chhuak tur chan nge, station dang kan awmna atanga hnai ber darkar khat ral hmaa nanghman chiah tura chhuah' alo ni a. Keichu min han rawn zui ve taa, keichuan tlai dar 3 a mi chu chan mai ka duh thu ka hrilh chuan vai mutria pawh chu a kal tir taa. Kei pawisa nei mumal lo, zan pawh mu lo chu Sainik rest house ah chuan Rail kan nghah chhung chawl turin min kalpuia, chaw kan ei a, ka inbuala, khum nuam takah ka mu a, ka ei in zawng zawng leh ka mutna te chu a card hmang chuan tlawmte in a pe vek a, a chungah ka lawm em em a ni.
Kan pahnih chuan kan chuana tur lam pan chuan kan chhuaka, Rail chu kan hmu a thlamuang takin ka chuang ve taa, Guwahati kan thlenga engmah ka buaipui hah ngailo in Aizawl chu tluang takin ka haw thleng ta.
In ka thlen chuan ka inbual faia ka room tur an tih ah chuan ka han lut a, Banner hlui deuh tawh, bal ve tak, tereuhte pakhat hi alo in tar ve va maia, ka han en chianga, "LALPA, nangmah ngei hi a ni, mahni chauh pawha him taka mi awmtir thin hi ni." (Sam 4:8) tih hi alo inziak a. Ka zinkawng ka ngaihtuaha, mihring tihrualloh Lalpan ka chunga a tih chu ka dawn kir a ka mittui ka sum zo ta lo a. He Bible changin min lo hmuah dan te ka ngaihtuah hian Pathianin min lo hruai reng a ni tih min hriat tir na ah ka ngai ta tlat a ni.

Hemi ni a ka chunga thil thleng zawng zawng te, engmah la hrelo vai ram vawikhat kalnaa mahnia thlaphang taka ka awm a, rilru hah tak chunga ka chauhna zawng zawng te kha ziak leh ka a sawi fiah mai ka thiam tawklo, amaherawh chu Ka nun hian Pathian phatsanin, sual khur daiin lo tlu palh pawh ni sela, khami huna min hruaitu kha ṭawngṭaia ka auh LALPA ngei hi a ni ka ti fan ang.

Mar 5, 2011

TAIMAKNA

Taimakna tih hian kawng hrang hrang in hrilhfi ahna a awm thei awm e, Hun hman that tih pawhin a hrilh fiah theih bawk ang. Hnam hrang hrang, culture leh sakhua in anglo ah khawtlang (society) inrelbawl dante a in anloh avangin taima tehna kawng pawh a in anglo thei viau bawk ang. Thawh tur leh tihtur kan hriatloh chuan taimakna pawhin awmzia a nei lo ve thei bawk a ni, tihtur hriat a pawimawh hle. Mi in a tihloh tawp turah a tha seng nasa hle mahse a tih tur a tih si loh chuan kan sawi tum taimakna ah hian a chhiar  theih loh a ni . Kan tih tur te hrethiam thei turin khawsakna hmun mil zela khawsakdan zir thiam a tul hle bawk ang.
Kan Mizo society bik ah chuan keimahni hna leh in chhung enkawlna bakah Kohhran leh khawtlang tlawmngai pawl a awma, chu chu taihmak kan hmanna tur rem chang berte anni ti ila kan sawi sual tam awm lo e. Hnamdang a bikin vai te taimakzia kan sawi fo a, keini Mizo te chu anni anga teirei peihlo leh thatchhe bikah kan inchhuah thin. A dikna chen pawh thui tak a awm, a bul berah chuan kan rilru sukthlek leh sakhua in anlohna avang ngawt pawh hian khaikhin theihlohna tam tak kan nei.
Thil tha kan tih zawng zawngah taima takin in hmang vek dawn ila kan hun leh tha in a tlin vek thei lo ani maithei, chuvangin a hlut dan (Value System) kan thliar thiam a hun pek dan tur pawh kan bituk  thiam a ngai hle a ni.
Zoram Kristian thalai kan niha kan taimakna tur (kan zavaia huapzo in) point hrang hrang  ni a ka hriat pali te chu-

1. Pathian ringtu chu ziak leh chhiar (a thiam chuan) a taima tur a ni:- Kan Pathian thu hriatna leh inzirtirna hi Bible ziak chhiar atanga bul in tan a ni a, kan  ZoSap Missionary ten keimahni ngeia Pathian thu kan chhiar theih nan leh kan rinna alo gheh zel theihnana ziak leh chhiara bul min tan sak kha kan vannei em em a ni, vawiin ni thlengin kan rinna mai piah lamah finna kawng hrang hrang a min pe tu a ni. Kohhran inkhawm sawisel tute thleng pawhin an A AW B min siam sak chu kan chhawr tlang vek a nih hi.
Mizo Kristian thalai te hi ziak leh chhiar kan taima tawklo thin, Bible thu kan hriatna pawh hi atam ber chu mi sawi ngaihthlak atang a ni fo thin. Chhiar chiang mangloa mahni duh anga sawi fiah ta mai pawh kan tam em em, heng thilte  vang hian ringtu Bible kawm tamlo chu thli chhem len angin a hruai kawi a hruai kawi thin. Theology college chauh hi a hranpaa Pathianin a ruat bik Bible zirna a ni lo tih pawh hriat a tha, Kohhran rawngbawltu tura inzirna hmun a ni a, Bible zir tur chu mi tinreng te kan ni. Ringtu ralthuam chu Bible hi a ni a heilo chu Pathian hriatna dang a awmlo.
Thusawi ngaihthlak hi thil harlo tak a nih angin bengah pawh a chhuak leh hma hle, ziak kan chhiar erawh chuan kan mit in kan en a ngaihtuahna pea kan chhiar chuan thinlungah a chamrei duh hle a ni. Thusawi aia tam hi thu a sawi senloh ziakin a awm a ni tih pawh kan hriat a tha awm e, thu tha tak tak sawitu tam tak pawh hian ziak an chhiar atanga an thil hriat te min hrilh a ni chawk. Ringtu chuan Pathian ngaihsakna hrelo te Pathian hnena hruai turin an tuina te an rilru sukthlek lam te hrethei tur a kan inchhiar zau pawh a tul a ni. Sawitu nih aiin hrethiam tura ngaithlak taihmak pawh kan thiam a ngai.
Khawvelah lehkhabu tam tak a awma kan chhiar vek seng lo ang, amaherawh chu a engamah chhiarlo a kan hun kan khawhral mai mai chuan ringtu bum nuam tak kan ni thei a ni. Thiam taka kan thlir chuan lehkhabu tam takah hian Pathian ropuina hmuh tur pawh a awmzel a ni. Bible hi engkim kan tehna a ni tur a ni.
Chhiar kan peihloh chuan ziak pawh hi taimak a har hle ang. Tin, ziak mi an awma mitingreng tih theih pawh a nilo maithei e, tute tan pawh nise ziak thei nih hi a hlu a, thu a kan sawi phakloh hmun hi ziakin a thleng theia sawi nawn ngailoin kan sawi aia tam copy a siam theih bawk a ni. (Kan hruaituten Essay ziaha in elna an siam pawh hi a tha hle a ni). Ringtu hmasa tekhan ziak a rawngbawl an uar em em ani tih Bible a an lehkhathawn kan hmuh tam tak atangte pawh hian kan hre thei ang. Bible a mi hnulam zela ringtu kan hriat te pawh hian thu ziak a uar hlawm em em a ni. Zau zawka rawng kan bawl dawn chuan ziak nena tan tluka hmalakna zau theihdan awlsam hi a tam awm lo e.

2. Mahni hnaa taimak :- Kan hna thawh lai theuha kan taihmak leh rinawm hi ringtu kan nih leh nihloh kan lan chhuah tirna tur a ni. Mahni hna thawh laiah pawha thatchhia chu Pathian rawngbawltu atan pawh a hman tlak loh ang. Isuan talent hrang hrang pek thu tehkhinna hmangin a sawi a, mahni talent dawn pawh ti pung ve duhlo tu chu pawn thim, tah leh ha thialna hmuna paih chhuah tur a ti a nih kha. Kan hna thawh lai theuh taima taka kan thawh hian Pathianin talent min pek kan ti pung a ni. Sawrkar hna emaw company hna emaw mahni (private) hna emawa eizawng kan nih pawhin kan vawn lai theuh kha Pathian hna a ni a, zawmthaw leh thatchhe taka a hnathawh Pathianin a duh ngailo. Zirlai kan nih pawhin taima taka kan zir hian Pathian a lawm thin.
Sawrkar a hna kan thawh hian thla/kum hlawh kan lak theih avangin kan hnaah kan taimak loh phah fo a, sual tura thlemna pawh a nasa duh thin. Kan Bible in “Thil diklo titute chuan thil diklo an tih man an hmu ang” a ti. Mi hnuaia hnathawk kan nih chuan hotute tihlawm nan an hmuh lai chauha taima tur kan nilo, “Lalpa tih chungin an hmuh lovah pawh thawk rawh u” tiin in Kolossa 3:22 ah ziak a ni. Abikin keini Mizo zirlaite hian taima taka zir aiin vawikhata thiam teuh duhna thinlung kan pu thin, heihi ringlo mi te kan tluklohna a ni fo, hlawhtlin thuai thuai kan duhna hi thahnem ngaihpui ahnekin thatchhiat nan kan hmang hlauh zawk thin.
Kan mi ngaihsan te hlawhtlin dan zir chianga en lo in anmahni anga awm kan tum ringawt thin. Taima taka kan zir loh chuan Pathianin malsawm tur (tihpun tur) a nei lo a ni. Malsawmna hi a thlawnin kan chungah a thleng lo a ni tih kan hriat pawh a tha, kan taimakna te leh kan thahnem ngaihna te avanga kan beiseina tihlawhtling turin Pathian hnenah malsawmna kan dil chauh tur a ni. Pathianin kan hna theuha thahnem a ngaih avangin Kolossa 3:23-24 ah chuan ” In tih apiangah mihring rawngbawl ang ni lovin, Lalpa rawngbawl ang zawkin tihtak zetin ti ang che u. Lawmman atan ro luah tur Lalpa hnen atangin in hmu dawn tih hre reng rawh u. Lalpa Krista rawng in bawl a ni e” tiin min hrilh.

3.Pathian Biak inkhawm taimak :- Ringtute chu inti chak tawn tura tih kan nih avangin mahni chauhin ringtu chak tak a nih theihloh a, ringtu maltlat chu setanan a ngam thin an tih hi a dik viau awm e. Kohhran hi Lal Isua din a ni a alo kal leh hma chu a nung reng ang, Ama hminga inpawlkhawmna ah chuan tel zel pawh a tiam a ni. Kan Pathian chenna hi kan thlahlel tur a ni a, Pathian kan mamawhna pawh Kohhran kan ngainat leh ngainatloh hian thui tak a hril a ni. Ziak leh chhiar taima, mahni hnaa thatchhe ngailo kan nih pawhin ala famkim reng reng lo a ni tih kan hriat angai. Pathian hreloa hlawhtling kan nih chuan chapona hian kan thinlung a luah hma em em a ni.
Kohhran hi kan nun kaihruai tu a ni a Pathian Biak in ngaina kan nih chuan kan nun kawng dikloa kal tur nasa takin min veng thei a ni. Pathianin amah chibai buknaah pawh taimak chhuah zel a duha tih tak zeta chibai buk turin mi ti a ni. Ni khata darkar 2/1 hun sen ral nan chuan hun uihawmloh tak a ni bawk. Dik tak leh taima taka amah chibaibuk tura a hnena kan pan hian LALPAN kan hun sen ral hi a theihnghilh ngai reng reng lo, kan hun hlu tak kan pek theih hi a duh hlei hlei zawk a ni. A rulh lehna tur chu LALPA hnenah a awm tih hria in chak tak leh phur takin kan kal zawk thin tur a ni.
Inkhawm avanga hun khawhral leh buai phah ni a kan inngai thin anih chuan LALPAN a chhan a hre ngei ang, mahni hmasial avanga Amah thiamloh chantir tumna anih chuan a huat zawng tak a ni. Kan dama kan thei a nih phawt chuan Pathian chibaibuka inkhawm hi kan taima tur a ni.
Kohhranah chuan mi chitin reng, dinhmun in anglo te, thiam zawng in anglo te, chaklohna in anglo te, rualbanlo te, rethei leh hausa te an awma chung zinga kan telve chuan min siamtu kan ti lawma min dinchhan pawh ani reng a ni.

4. Midangte rawngbawlsak tura taimak :- Mihring te hi in mamawh vek kan ni a, chhiatni thatni nei vek kan ni. Midang tana malsawmna thlen tu ni thei tura taimak kan chhuah hi kan tan pawh malsawm dawnna a ni a. Mahni in hmangaih anga midang te pawh hmangaih ve turin kan Pathianin min ti a chuvangin midangte tana malsawmna ni tura taimak kan chhuah hi kan tih tur reng a ni. Midangte kan tanpui hian Pathian rawng kan bawl a ni a, `Miin i chunga an tiha i duh tur ang bawkin mi chungah pawh ti ve rawh’ tih a ni angin midangte tanpui hi kan tih ngei ngei tur a ni.
“Mal tlat ching chuan ama duhzawng chauh a ngaihtuah a, Midang a thurualpui thei lo” (Thufingte 18:1)
Mizoram ah chuan midangte tanpuitu pawl chak tak kan neia, mi tam tak tanpui kan duh chuan pawla rawng- bawlnaa kan telve hi a tha awm e. Mahni a kan tih theihloh tam tak hi pawl anga a huhoa kan tih hian awlsam zawka tih theih tam tak a awma, chuvangin khawtlang tana tlawmngai te rawngbawlnaa kan tel hian tunge a ni tih kan hriatloh thleng pawhin kan tanpui thei a, kan chunga harsatna a lo thlen pawhin kan thawhrah aia nasaa mitam zawk te tanpui leh ngaihsak kan hlawhna a ni bawk a ni. Khawtlang anga rawngbawlna tur hi engtik lai pawhin a awm reng lo a, tanpui tur mi an awm changa phur tak leh taima taka kan chet hi a Kristian em em a ni.

A tawp berah chuan heng zawng zawng ti thei tura hriselna te, chakna te, min pe tu kan Pathian hnenah engkimah tawngtai leh dila lawm thu hril tel zelin kan duhnate chu a hnenah nitinin taima taka hlanin kan tawngtai thin tur a ni. 

(He fuihna thu hi a ziaktu pawhhian rahpelh chang vawi tam tak ka nei ngeia, kawng dik hriatna erawh thinlunga awm reng  hlamchhiah awl tak hi vawnnun zela mahni  leh a chhiartu tan pawh infuih thar zel nan dah hi tha in ka hria ni)  
KTP (Dawrpui Branch) Essay competition-a ka ziah a ni e.

Feb 18, 2011

LAL DAVIDA

Bible a mimal chanchin ka chhiar tam ber leh ngaihsan ber mai, Davida chanchin atanga ka hmuh leh zir tur awm ka tih tlemte te chu. Engatinge Abrahama te, Isaka te, Josefa te, Mosia te an chanchin mawi zawka lang Ka thinlung ang pu mi ti lo a an aia nunrawng zawka lang Davida a kohnan a hman tlat mai le? A hming lah chu a chawimawi em em mai si a. Chhiar tute'n in thinlungah lo in zawt ve ula ka duh a ni.

Davida hi mi ngilnei tak Pathian zah em em ni chung si khan thilsual a tih te kha a hraw hlawm hle a, engtinnge Pathianin a ngaihdama ka thinlung ang pumi a tih theih mai le? tih pawh awl viau a ni. Lal Saula chuan Amalek ho a run a LALPA thu pek hawisanin nunna a zuaha an lal Agaga a zuah bawka, a ran rual hawn te chu engdang atana ti nilo in Pathian chibaibuk nan vek a ti a ni (I Samuela 15:15), mahse Pathianin a hnawl vang vang mai.

Lal Davida chu a telve ngei na tura ngaih Raldonaa kallo in mi nu alo uire a, a pasal nuna a laksak bawk a a rawng em em. Pathianin a hrem ngei maia mahse Saula angin a hnawl hauh silo. Engvang bik nge Saula anga a hnawl loh? Saula khan Zawlnei hmanga hrilh lawk sa Pathian Thu pek pawisalo tu a nih vang pawh a ni mahna zirtham pawh a ni ang. Saula hian a thiltih diklohah inchhirna reng reng a nei ngailoa a thiamna a zawng char char thin, chutiang chu lal Davida hi a ni ve hauhlo. A inchhirna leh sual a huatzia hi Pathian tan pawh hmuhnawm a tling hial in ka ring.

Pathian thinlung a anna ka hmuh thenkhat te han sawi ila:-
Pathian ngeiin a hmelma leh amah thah tuma um um tu Saula chu a kutah vawi tam tak a pe a, mahse Davida hi ava ngilnei em "LALPA hriakthih chunga kutthlak tu nge thiam chang awm ang?...LALPAN a chungah kutthlak zawk sela; a nih loh leh a thih ni a lo thleng emaw, indonaah a la boral mai emaw a ni ang..." tiin a chhanglet zel mai. Pathian hriakthih a zah em avangin tlanchhe zawk nih a hrehloa, a tul chuan chilthli tla buan buana at der pawh a hnialo.

LALPA hriakthih Davida chu a lo lal ta ngei a. Pathian malsawm leh hriakthih mah nise hausak hi tlinloh chang alo awm ve chawk a ni ngei ang, chuti khawpa Pathian Hmangaih tu chuan mi nu a mutpuia, alo rai tak si ah chuan a pasal leh ama sipai rinawm em em chu ko haw in, a sual thup nan a nupui kianga mut hahchawlh tir a tum tlat a mahse a duh si lo. A rai thu tlang than hmaa neih mai a duh tak si ah chuan a pasal chu ral kut ah a tihhlum tir ta nge nge a. Tumahin an hrelo, mahse Engkim hmutlangtua chuan a zawlnei hmangin a mi te hriatah a rawn puang fai ta vek mai. Davida chu a inchhir em em a Sam 51 naa a
ngaihdam dilna ah hian ava khawngaihthlak tehlul em a lalna hnawl nilo mahse ngaihdam a ni chuang si lo, a inthiamlo ngawih ngawiha "Ngai teh, khawlohnaa dinin ka awm a; Ka nun sualin mi pai a....I hnên ata hi mi paih bo suh la; I thlarau thianghlim hi mi laksak suh ang che...Inthawina hi i lawm lo va, Lawm la chu ka rawn hlan tur" tiin Pathian khawngaihna a dil lawm lawm a nih kha.

Chu a sual rah chu a fa te chungah a lo tlaa, a rila rah a fapa ngei Absaloma chuan thah a tum tlat mai. Uria chunga a tihsual a hre reng a, 'ka fapa hian lal a duh ve tawh a ni ange ka tlanchhe zawk maiang' ti niawm takin Davida chu tap chungin olive tlang lam panin kelawngin a Jerusalem chhuahsan taa. Saula laichinte zinga mi Simeia'n lung leh vaivuta vawmin anchhia a rawn lawh a, "Kal bo daih rawn, kal bo daih rawh, nang thisen chhuah hmang leh Beliala mihringpa: a rorêl ai i rêl tak Saula chhûngte thisen chu lalpan i chungah a rawn lettir ta ........ thisen chhuah hmang mi i nih avângin nangmaha pawi i inkhawihchawp a ni," tiin a umzui zel a. Zeruii fapa Abisaia ngeng a chhun a thah a tum ta a ni, Davida khap behna hi ava mawi em "E! Zeruii fate u, ka chungchangah lo inrawlh ve suh u. LALPA chuan 'Davida anchhia lawh rawh' a hnenah a tih chuan anchhia chu min lawh mawlh rawh se...." a ti thei zel a.

Davida chu a fapa in thah tumin a zawng reng a, mahse a tawpah zawng Davida sipai ten an tihlum ta. Absaloma thih thu message alo thlena Davida rilru na te hi hriatthiam ava har em, a tihsual rah a faten an tel ta hi hriatthiam har a ti a ni. "Aw ka fapa Absalom, ka fapa, ka fapa Absalom, i aiah han thi zawk ila aw, Absalom, ka fapa, ka fapa," tiin a tap zawih zawih a ni.


Sam 139 hi Bible bung mala ka duh em em (a ber pawh ti mai ila) thin a ni a, he thu a Davida'n Pathian tlanbosan duh hial niawma a rilru inkiltawih na te hi a ropui ka ti thin. A tlanbo san theihlohzia a hriaa mahse fello chunga Pathian awmpui/rawngbawltu nih hi hrehawm a ti ve thin hle a ni(a theih chuan in chhiar zel hma in lo chhiar nawn leh ula ka duh). Mi tha zingah awm sela chutah chuan Pathian a awma, a thianghlimin ama nun tawpui tur chuan tlinglo a in ti a (LALPA i puan in ah chuan tunge lo mikhual ang? a tih ang khan). Pathian tana tlin loh vangin sual rawngbawlna lamah kal dawn sela chutah pawh chuan thiamloh chan tirtu/rorel tu chu Pathian bawk a lo ni si. Khawiahmah a tlan bo san thei lo tih a in hre chianga, Pathian hnenah he ti hian a dil ta ngawt mai a ni
"Aw Pathian, ngun takin min en chhuak la, ka thinlung hi hria ang che: Mi fiah la, ka ngaihtuahnate hi hria ang che: Tin, keimahah hian suahsualna kawng rêng rêng a awm nge awm lo en la, Chatuan kawngah chuan mi hruai ang che." Mi inngaitlawm tak Lal Davida alo ni e.

Chhiarpui a neiha a tihsual inchhirna te kha, hremna pathum zingah a tihsual anih ang ngeiin a tuar ve ngei tur hripui chu a ram chhungah a leng taa, mi singsarih lai an boral hnu ah Davida chuan "...diklo takin ka lo ti ta a; mahse heng beramte hian eng nge an tihsual? Kei leh ka chhungte hi min hrem zawk turin ka ngen a che" tiin a dil tawp mai a ni (Isua rilru nen pawh a in ang hle). Pathianin a ngaihdam nan inthawina hlan turin a ti a, Arauna chuan inthawina bungrua chu a thlawna pek vek a tum a, Davida chuan "... a leiin ka lei zawk ang e; eng mah inseng lovin LALPA ka Pathian hnenah halral thilhlan ka hlan tawp lo vang"  han ti mai te hian a sualnaah Pathian ngaihdamna a thlawna chan hi phu lo a in ti thin hle a ni. Davida h keini ang bawka thil tisual thin a ni.

He mitlinglo tak hi Pathian pawhin a chawimawia, kan Lalpa Isua ngei pawh chhuan tamtak an karah tla mahse 'Isu Davida fapa' tihte alo ni leh zela. Sual huat hi Pathian lawmzawng tak a ni a chutih rualin sual tih avanga inchhirna hi a lawm em em a ni, a thinlung ang putu hialah angai a ni.

Kan sual te sim a rilru inngaitlawmin, Saula anga mahni thiamna zawnglo in, Davida'n alo tih ang zawk hian LALPA hnenah thuhnuairawlh takin i tlulut leh ang u.
Sual nasa tak atanga kir leh hrehlo LALPA thinlung duhzawng Davida.

THE TRUTH

Tin, Pilatan a hnenah, “Chu, lal i ni elo?” a ti a. Isuan, “Ni e, lal ka ni asin. Thutak hriattir hi ka pian chhan leh khawvela ka rawn kal chhan a ni. Tupawh thutaka mi apiangin ka thu an pawm thin,” a ti a. Pilatan a hnenah, “Thutak engnge ni?” a ti a (Johana 18:37,38)
Isuan a hnenah, “Keimah hi kawng leh thutak leh nunna ka ni; keimaha kal lo chu tumah Pa hnenah an thleng ngai lo…..” a ti a(Johana 14:6)

Khawvel ah hian sakhua(religion) tam tak awmin  zirtirna in anglo tak tak ni hlawm mahse mihring nun a inkaihruaina tha neih duhna avanga lo piang vek an ni hlawm. Eng sakhaw rinna pawh hi zawm ila lei malsawmna dawn theihna khawp thatna nei vek anni a tih theih awm e. Pathianin khawvel hi chhandam lo mahse thil tha tih duhna te, hmasawn duhna te, rinawm duhna te hi hnam tinah a awm vek tho in a rinawm. Israel fa te a bika Pathian enkawl annih lai pawhin Gentile te ah khan nun kawnga inzirtirna tha tak tak an nei vek tho a nih kha. A hausa zawk te anni a, finna kawngah pawh a hre ril ber ber te anni bawk a, thil ti thei leh chak zawk Pathian tello a hneh theihloh te anni hlawm a ni, mahsela an hnenah Thutak (Pathian)in a chenchilh ve hauh chuang si lo.


Lal Isuan roreltu Pilata hnenah “Thutak hriattir hi ka pian chhan leh khawvela ka rawn kal chhan a ni” a tih khan Pila chuan mak a ti em em a ni. ‘The Passion of The Christ’ movie kan en chuan Pilata khan a hriatthiamloh avangin “Claudia, Thutak chu engnge ni, an sawi lai i hre tawh em?” tiin a nupui a zawt a ni.Thutaka mi a pian loh chuan tumahin Pa hmel an hmu dawn lo a ni tih Lal Isuan chiang takin min hrilh bawk a.

Thian fel tak tak te kan nei a, an nun a mawiin an hna ah rinawm leh thahnem ngai taka thawkin malsawmna te pawh an dawng ngeia amaherawh chu Pathian lam thu ah an ngawngin Isua min tlanna reng sawi tur hre si lo hi a awm ve theih chawk a ni, Thutakah an la piang lo tihna a ni. Ngaihsan pawh an hlawha, entawn pawh an hlawh em em ang. Amaherawh chu mihring nunah hian engnge awh awm lai ber kan thliar thiam hi a tul a ni. Footballer hmingthang Ricardo Izecson dos Santos Leite (Kaka) chuan “Miten ka thih hnua ka chanchin an sawiin Football thiam tak a ni min tih aiin Isua ringtu a ni min ti se ka duh ber a ni” a ti a ni. Thutaka awmlo hian mi ngaiha fel tak, sawisel kai lo mi hi a nih theih tho a ni, mahse chu chu he khawvela Lal Isua rawn pian chhan kha a ni mawlh si lo. Thatna te, felna te leh dikna te chu Lal Isua kawng lo ah pawh hian sawi tur a tam ang mahse Pa hnen thlen theihna chu Lal Isua chauh hi a ni.

Pathian Rorelna hmaah chuan thil tha tih sawi tur nei tam tak an la ding ang, nimahsela chung felnaah te chuan Pathian a lungawi zawh tawh loh avangin leh Isua avang chauha thiam chang tur kan nih avangin “Mi te hmaa mi tan apiang ka Pa van ami hmaah ka tan ve ang” tiin ama kawng chu Thutak kawng awm chhun a ni tih min hrilh a ni. Lal Isua kawng chu tuarna in a in tan a, a let tam tak malsawmna leh thlamuanna in a tawp a khar thin. Kan tu kan fa te kawng tha kan kawhhmuhnaah hian Thutak hi i zirtir tel ang u, Isua tello a an tlei theih hunah chuan zirtirna dik (Isua tuarna) kawngah an beng an chhungawng tlat tawh anga an ngaitheiloh hun a thleng ang tih a hlauhawm a ni.

MIFING vs PATHIANMAHNI NGAIHA INTI FING TE LALPAN A HMANG NGAI LO.


'Mi fing finna chu ka tiboral ang a,
Remhre remhriatna chu ka paih thla ang'

(Chhiar tur: 1Kor 1: 18-31)
He thu hi tirhkhoh Paula'n Korinth khua a mi te hnena a lekhathawn pakhatna a mi a ni a. Amah tirkoh Paula chanchin hi keini Mizo Bible ngaina hnam chuan la dinhmun hmasa te pawh kan hre vek awm e. He 1Korinth 1: 18 - 31 chhungah hian mifing in Pathian a hmuh hmaih dan leh mahni duhdana chibai buk tumte Pathianin an finna tihboral a duh chhan chu hnam pahnih te hmanga tehkhinna siamin a rawn tar lang a ni.

1) Juda-te: 'Juda-te chuan chhinchhiahna thil mak an phut kher a (1Kor 1:22).'
Amah (Paula) hi Juda mi a nih angin leh Pharisai mi a nihna atang pawhin an hnam nun leh ziarang chu a hre hle ta ve ang. Aigupta atanga Mosia hmanga hruaichhuaha an awm laia Pathian kut chak ropui tak chu Juda ho hian an hre reng a, Pathian an beiseina pawh helam hawi zawnga hnathawka a awmloh chuan an ring mai mai duhlo. Lal Isua hnenah pawh Mosia hun laia Pathian thiltih anga van atanga chhihchhiahna an phut a, Amah ngei pawh Kross ata chhuka a intihdam hma chu Pathian fapa ah an pawm thei lo a ni.

Kan tunlai khawvel nun lo thlir ila, Tirhkoh Paula'n 'Chhinchhiahna phut kher' a tih ang hian ringtu inti zingah leh inti lemlo ah pawh Pathian dah chungnung (Superior) em em si hian a chetna tur awm leh awmlo ramri (boundery) kan kham sak fo mai. Tute zingah pawh awma mihring ang taka lenga engkim hriatpui ve vek turah ngaihlohna tamtak kan nei. Thilmak (Miracle) hlangah kan ngaia fo a, harstana kan tawha che ber turah kan beisei thin. Mihring ngaiha chhe lam zawnga hnathawk turah kan dah tel ngailoa, misual zinga awm ve tak tak theiah kan chhiar lo fo thin. Inti Pathian thu hrelo awm takin "He lam chu ka subject/ka tuina a ni ve lo" kan ti a, eng pawh ti ila kan hnenah a awm (Sam 139). Ka inkhawm loh avangin min kalbo san ta daih tihna a ni chuanglo. Mihring te hian Pathian hi a tih awm te, a awmna awm te ramri alo khamsak ve chiam thin. Ka tel-loin ama siam liau liau ka ni a ka hnenah a awm reng tih hi i ngaihtuah ve fo em, nge a awmna chu chhinch-hiahna/danglamna engemaw tal awm turah i beisei zawk?

2) Grik-te: 'Grik-te lahin finna ngawt an zawng a(1Kor 1:22).'
Paula hi Grik rama zin thin leh an tawng pawh thiam anih mai bakah an zirna lam pawh thui tak a hria a ni (Paul of Tarsus Free Encyclopedia ah a en theih bawk ang) . Grik hohi Science, Mathematics,Philosophy, Astronomy etc lamah hetih lai hian khawvelah an sang fal em em maia Israel an awp lai pawhin hnam in duh ve tak Juda ho pawhin an thiamna duhvangin anmahni tawng 'Hebrai tawng' pawh an theighilh phah hial a ni. A chunga mi kan sawi tak te anglo taka in ti fingin ' Miracles' pawm lo leh tlat anni. Pathian hi telve lo leh awm ve lo ah anngai hmiah mai. Pathiana innghah leh rinna chu thil atthlak leh ngaihruatna ang lek chauh a ni an ti. An zir sangin an lo fing deuh deuha Pathian awmlohzia hmu deuh deuh in an inhre taa. Atheist , Sciencetology, etc. tiin an nihna pawh an puang ngam ta hial a ni.
'Lalpa tih hi finna bul a ni' tiin Bible in min hrilh. Lalpa tihna telloa finna zawngin mihring an tlan a,Pathian an lo hlat phah tak fo avangin Pathian chuan finna te, thil awmsa (mihring fiah theih) te, thil chak te chu tihmualpho nan thil awmlo (hmuhtheihloh) te, tlawmna te, chaklohna te chu a ropuina lan nan leh mifing te tihmualpho nan alo thlang ta zawk a ni.

Lal Solo-mona finna petu kha Pathian a ni a, Pathian tlarau in a kalbosan hnu pawh khan a finna chu ala ngai reng a (Thuhriltu 2:9), a fin avang khan Pathian a hmu mai tawh bik lo, a nun a ruaka hrehawm a ti em em a 'Thuhriltu' ah "Thil zawng zawng hi engmah lo mai a lo ni" tiin au chhuak ta a ni. Finna a neih avangin min Pathian a hre kherlo, finna hmang ringawta Pathian hi zawn hmuh theih a ni lo tihna nih chu.

Kan tunlai nun a danglamna thalo em em chu mithiam emaw dinhmunsang chelh nih tak a vanga Pathian faka zai te inhmeh tawhlo, kut benga zai te pawh nihna nen chuan zahthlak tawh riau a hriatna kan nei thin te, Pathian kan hlat phah ta ṭhin te hi a ni. Engmah nilo leh thiamlo a kan in hriat laia kan tih mai thin Amah faka hlim taka kan zai theihna leh A thu kan tuipuina kha kan dinhmun leh nihna sang hriatna in min khap bet fo thin. Hetiang nihna dinhmun aṭanga thlirna ang chiah hian Mikali khan a pasal Israel lal ropui tak, Davida in Pathian faka a lam kha lal tih atana mawilo/zahawmlo niin a hriaa alo zahpui tawh a ni (2Samuela 6:16). Pathianin a hrema a thih thlengin fa a nei ta lo a ni kha (2Samuela 6:23). Chung finna nei mi chuan Kohhran chu an thinlungin mi finglo te awm khawmna ni ah ngaiin pawnlam atangin huai takin a sawisel ngam thin. Pawn lamah he mifing hi ropuiin Ringtu nun dan hi atthlak ti thin mahse LALPAN heng finna hi chu ka ti boral thuai anga, an remhriatna nenlam ka paihthla ang a tih hi i hre reng ang u. LALPA ṭih hi finna tak tak chu a ni. Mahni lan mawina hmun leh hun chauh zawnga chibai buk ṭhin lovin, khawi hmun ah pawh i zahpui lovang u. Davida pawh in, "Mihring hmaah ka lam hleinem, Pathian hma ah alawm ka lam" a tih kha. Lalpan a thu malsawm rawh se, Amen 

Pathian hian mihring te hi a hmangaih tak tak em? Part II

(Part hmasa lamah te Pathian hmangaihnaa rin thiam ti harsa tu ni a lang te ka han tar lang nual tawha, a duh chuan in chhiar nawn leh mai dawnia)


Nikhat chu Mumbai ka thlen thlak tirh hian chaw ei turin mi hausa tak chhungkaw pakhat in ah hian kan leng a. An chenna in chu Mumbai ah chuan a sang ber ni lo mahse a sang pawl tak chu a ni ngei ang. Chaw ei hun hma chuan bathlar lamah chuan ka han dak kuala, khawpui mawina zawng zawng hi a lang kim vek emaw tih tur hial khawpin a thlirna (view) a ṭha bawka mit pawh a tlai ngei mai. Thli a thaw nuam bawka Building sang tak tak te, Bridge mawi tak tak te, tuipui cham dulh mai te chu thlir nuam ka ti ngei mai. Building sak lai mek a engeneer thiam tak tak ten Tower Crane an han chelek vel lai te pawh chu ka thlir reng bawk a, mihring tluak that zia te ka ngaihtuahzuia. Chung lam atanga han thlir chuan khawvel hi alo mawi a ni, a thilsiam te leh mihring te hnena finna a lo dah avang hian Pathian hi ka fak thlawt a ni! Ka hmuh aia ropui tam tak pawh a awm ngei ang tih ka chiang bawk a. Hmun tam tak ah TV leh thlalak a ka hmuh bak te aipawh a ropui hi ala awm ang tih ka ring. Naupan laiin Drawing te kan lo tui a, Nature hi ka lawma, a thian kuk hi chuan hmuh nuam ka ti ṭhin.

Ka awmna a san em avang chuan building sang tak tak te innghahna lei lam chu thlir turin ka ring ka han fan ta uak uak a, chuta ka thil hmuh ve thung chuan ka ngaihtuahna a thlak danglam zui nghal a ni ber mai! Building sang tak tak karah chuan mi tam tak bawlhlawh paihna area zau tak mai hi alo in pharh ve duai maia, chu chu mi rethei/chhumchhia te chenna hmun (slum area) a ni a. A ṭawp in a bawlhhlawh tih chunglam atang pawhin a hriat ngawih ngawih a ni. Ka vawikhat hmuhna pawh a ni lova mahse ka ngaihtuah kawp ngai reng reng loh ka rilru ah a lo lut a. Chu khawpui ropui ka tihna chu kar lohah a chuai ta duai duai maia, second reilo te liam taa Pathian ropui ka tihna rilru put mek pawh kha a chuai nghal a ni ber. Mihringte dinhmun inthlau lutuk hi ka ngaihtuahzuia, kan zavai deuhthaw mai hian Pathian in min hmangaih awm si a Pathian hmangaih theuh theuh chu kan va in anglo tak em. Khu laia piang tur khuan duh an thlang a ni bik si lo a, an ram neih chhun te chu Company lamin lei sak tumin an thlem reng bawk a, politician lahin an lal na tura vote duhin inthlan chhung chauhin an hmangaiha, mi hausa tak karah chuan chep takin an nung ve a. Thenkhatin in leh lo an channa rel kawngah te riakin ui ang maiin mi ei bang nawi an zawnga, mi khawngaihna chhe tê chu tam zawk eizawn ve na a ni. Chu lam chu ka buaipui ber pawh a ni lo, Pathian thlirna lam zawk a ni.

"He khawvela an damlai ni hrehawm tak hi lo tla mahse an chatuan hmun tur meidil in a hmuak leh ngawt a nih si chuan Lalpa hmaah hian ka va vui pui tehlul em" Ka ti rilru a. Mahse Pathian rorel ah hian ka tel lova, ka pianna tur thlang dawn ila an dinhmun ang ka thlanloh tur zia ka hre reng, anni pawhin thlang dawn se an thlang chuang in ka ring lo. Kan thlan loh theuhah kan piang ani ber a, an va vanduai bik em tiin ka han mihring khawngaih ve a.

Pathian niila tuma retheih hi ka phal lo ang! Pathian pawhin a phal bik in ka ring chuang si lo, enginnge a hmangaihna (a fa te retheih a phal lohna) chu kar min dang ta niang le? Mihringte(Evi leh Adama) bawhchhiatna chu Pa thinlungah chuan a na hle ni ngei ang a? Pa thinlung ka hmu thiam si lo, ka tan chuan zawhna a nilo thei lo a ni. Joba meuh pawh harsatna in a han tlakbuak tak tak chuan a mangang ve hle a, Lalpan a han chhan(hrilh ah) tak ah chuan "Engkim i tithei tih ka hria, I tum chu dal rual a ni lo. Eng mah hre si lo hian engtizia nge I remruat hi ka lo sawisel mai le! Ka hriatthiam lohte chu ka sawi a ni, Ka hriat phak loh, ka tana mak lutukte chu. I sawi ngaithla tur leh I zawhna chhang turin min ti a, Mi sawi atang chauhvin ka lo hria che a, Mahse, tunah zawng ka mit ngeiin ka hmu ta che a ni. Chuvang tak chuan ka inten a, Vut leh vaivuta thuin ka sim ta e" a ti a (Joba 42:2-6). Heta Joba thil hriat fiah thiam tak pawh chu hmuhchhuah ve te pawh ka chak ngei mai. Kan retheihna hi Pathianin a haider ni a hriatna te ka nei dawn dawn a. Pathian kan zinga keimahni ang taka alo chen duhna thinlung hian ka rinhlelhna tur chu a hneh zo ngei mai.

Isua Krista kha he leiah lo piang ta lo se heng zawhna te hi ka zawhna a ni reng awm e! Vana Lal ber ranthlenga lo zal a Kross kawng rawn pan ding char char mai hi tu in nge hrilh fiah thei ang? Ani zawng a duhthlanna ngei in alo pianga(a duhthlanna hi a ni pawimawh lai chu). Israel fa te Rome hnuaia an kûn lai in mirethei chhungkua ah pawh hmusit chhungkua, thingrem mistiri fapa niin, a hunlaia ngaihnep Nazarerh khua ah seiliana; Keini ni ila Billionaire chhungkua atang slum family a zuanluh chu tu in nge duh ang? Kan nihloh vang chauhin thlan ngaihna kan hre lo mai a ni. Isua duhthlanna hi chu ai pawh chuan a thuk zawk a ni. Pathian chuan Joba angin tawngka in mi chhang lo mahse Isuan a tuarna hian a ṭul hle a nih hi tih min hriattir a, engang takin nge na ang? Tirhkoh Paula pawhin a hre thiam chak a "Ka thil duh chu Krista hriat te, a thawhlehna thiltihtheihna chan te, a tuar anga tuar te, a thihna tawmpui te hi a ni.....Krista mi man chhan chu ka man thei dah law maw," tiin a umin ka um zawk a ni (Filipi 3:10-12).

Min hmangaih tih chu Isua atang hian hai rual a ni lo, engang takin nge tih erawh chu vanah kan la hria ang chu. Min hmangaihna hi Paula ang hian hriat chakin i rum ve ang u. Tlawmngai taka min chhiar chhuah sak avangin ka lawm e...LALPAN malsawm che rawh se, Amen


(OP: Mi hausa ten min eiruksan naah hian kan tan chuan Pathian hmangaihna hriat hi a tha hle si a. Retheih hi Pathian rorel dan ani hauhlo a Sabengtung ai chuan hriau bengah ka len ngei angai a ni zawk si a. A ram leh a felna zawng hmasa phawt rawh u a tih kha)

Feb 4, 2011

HMEICHHIA

Ka ziak a nilo, a ngaihnawm em avangin ka dahtha a ni. misual.com post vakul ziak a ni e
 
February 3rd, 2011 12:00 pm by vakul
Hun khat vekah- ei rawngbawl chunga nauawm thei, chumi ti chung renga inleng chhawn thei, a la ni mai lo, mi dangin an biak pawh lo hre khiau; naupang dang che tla mitmei chung renga tv thlir zauh zauh pah reng thei bawk, chawhmeha thlak tur zawng zawng theihnghilh chuang miah si lo;  siam leh tur ngaihtuah lawk ran reng, inleng thingpui pe a hlim taka be lumlam si, no khawm hmaih chuang si lo; no sil paha bungbel hman balh sa tleuh hman ziah, a fa rilru taka buaipui chunga rilru taka mi dang hnena thusawi thei hi hmeichhia ze makna lai chu a va ni em!
An thinlung pindan tin mai chu chawl lovin a hmanhlel em em reng a, an kova lum chu harsa ti miah lovin an hlen zel thin. Insuk ni se, tin khat bakah empai khat a vum pawhin an han reh vang vanga fai takin an rawn su mai zel. Mipain kan han suk ve hi chuan sek deuhin kan su a, kan nuai vak a, pahnih khatah kan chau der zel mai zawng anih hi. A bal tla tur tawka nuai hi an thiam thuruk kan varpawh phak loh thil a ni. Mipain funpui era kan er hi samkhai te hian an zo mai zel.
Thleng silte tak hi aw! Ei puar len lawn tawh hi chuan eina nawi hian luak lam lamte a tichhuak thei ania. An ni zawng an ni miah lo, mikhual neih nikhuaa sil tur ko ber bur pawh hi an zai rat rata fai tle tha deuh hian rei loteah an rawn chhuah mai zel. Mipa sil tur ni se ralpui phiar takin kan phiar anga kan hel rei thei hlawm ngawt ang chu. An rilru hi a chawl mai mai lo-an fate tan leh an pasalte tan hian an pe zo vek emaw tih tawh hnuah thil dang inchhung thil hi hriat loh an nei tha duh miah lo. Bazarah emaw dawrah emaw sekrek leiin chhuak se theihnghilh nei miah lo hian an rawn lei kim leh biai thin. Pa-in lei tur ziahna nen meuha kan thawh chhuah paw’n kan la theihnghilh ta danrual a.
Mipain ‘khawnge’ kan tih hi ‘chutah’ tia lo chhang thin chu hmeichhia bawk. Pasalte kekawrte atanga Anthur rep awmna lam chenin an hria a, fairel bel ruak mai tur chhunkhah leh naupang damdawi pek hun thlengin an theihnghilh lo; mahni mutbu  balh dan pawh hre lo mipa hian an suk lam pawh hre lovin fai deuh chuan kan mu ve reng a. An sam sei zawng pawh hre lo mipate hi kan beng ek nen lam min vensak peih a ni. Mahni tukverh puanzar rawng pawh hre lo hian kan hawi tak mual mual a, fate pian ni zawh thut dawl hi an tam ka ring lo, hmeichhia chuan thawk la lovin an sawi thei. Mipa chuan urhsun taka thil pakhat ngaihtuah a thiam khawp, a dang erawh a leng lo. Rilruah pindan lianpui a ruakin a awm a, chuta a luh fuh phei chuan a biak tlak der loh, luh lah a thlahlel phian lawi si.
Pa ber, engemaw ngaihtuah muk tak anga lang, lu che map lova awm vang vang hi enge a ngaihtuah han zawt teh ‘engmah’ tiin a chhang mai thei che. A chhang che nih chuan pawm thlap rawh, engmah a ngaihtuah miah lo tak tak, a thinlung pindan ruakah a khawsa anih kha! I biak pawhin a chhang lo mai thei che, kha thinlung pindan ruak kha a lian lutuk a, chawlhhahdam nan a hmang thin a ni-zanriah eikhamah a zualkai duh lehnghal. Politics, ram/khawtlang inrelbawlna, kohhran chungchang i sawirik chuan ‘enga?’ a rawn ti hu lawi si ang. Lianpui ngaihtuah a tum ata langin te tham thil a manghilh thin a ni. Hmeichhia erawh an ni miah lo, eizawnna, sekrek, fate leh pasalte khawtlang leh ram thil pawh an phak tawkin an hre ker thei; an rilru a chawl ve mai mai lo.
‘Hmeichhia hi fak ila an lawm ve em em’ te an ti mai mai, mipa hi ania fak lo lawm chu, arsa hmeh nikhuate hian nu berin a fate hnenah ‘i pa hi duat tur ania, kan chhungkaw chawmtu anih hi, a tui lai lai kha pe rawh u’ han ti se, ‘a ngai bik lo’ ti chung hian Ar ke hi kan khel nuap nuap mai a ni. ‘In dim rawh’ min tih chiah hian kan han indim lo thar vel a. Hmeichhiate hian kawr tharte hi a thuin neih an duh a, a tak tak paw’n neih an duh thin. Mipa hnenah ‘i thawmhnaw hi a hlui tawh lei ve tawh rawh, thawkchhuaktu ber i nalh loh hi a dik lo’ han ti se, ‘ngai lo reng reng nangnin in lei chuan a tawk, ka la ngah’ an ti ham ham mai a ni. Chu chu hriain hmeichhia erawh zawngin an lei an lei mai zel zawng a ni.
Hmeichhia hi zawng an lo pawimawh a ni, pa ber leng chhuak lo haw hian ‘khawnge i nu’ tih hi a sawi hmasak a ni duh khawp-fate lahin chuti bawk. Anmahniah hian lungphurna kaih chhuah mai theih hi a awm a, an thlarau mi hma ta hle maite hi a mak lo, an lawmawmna a ni. A hma lawka thimrim pawh ni se hlim deuhin an awm leh thei a an tel lo chuan inchhung hi ‘Ruak maia then siar’ ‘khawram chulhnu’ ang chauh a ni. ‘Ka ma che, chhuak rawh’ titu chu mipa a ni a, awm thei lova, va ko lehtu pawh mipa bawk. Zin chhuah nikhuate hian kan hriat loh pawimawh si hi kan lo keng leh nawlh thin, an va hlu em!
Kei zawng, ka tlei thei dawn lo anih hi-an tel lo hian.